Sosyal Medyadan Hakaret Suçu Nasıl İşlenir?
Sosyal medya üzerinden hakaret edilmesi Türk Ceza Kanunu uyarınca suçtur. Twitter, Facebook, İnstagram ve benzeri uygulamalar üzerinden işlenebilir. Sosyal medya uygulamaları üzerinden hakaret içerikli yorum, tweet, DM atmak gibi birçok şekilde işlenebilir.
Hakaret suçu 2 şekilde işlenebilir:
- Bir kimsenin şeref, onur ve saygınlığını zedelemek için somut bir fiil isnad edilmesi. Örneğin “Bir kişiye yönelik olarak sürekli hırsızlık yapıyor, paralarımızıda o çaldı.” demekle somut bir fiil isnad edilmiştir.
- Bazı söz ve davranışlarla kişinin rencide edilmesi, küçük düşürülmesi. Örneğin, İnstagram’da bir kişiye “aklı kıt, hayvan” şeklinde yorum atılması hakaret suçunu oluşturur.
Sosyal medya üzerinden bir kişiye yönelik olarak “ geri zekalı, hayvan, aptal, beyinsiz” vb. sözlerde bulunmak hakaret suçunu oluşturur.
Bir kimsenin fiziksel özelliğine yönelik olgu yapılması hakaret suçunu oluşturur. Örneğin, gözleri görmeyen birine “kör” ya da aksayarak yürüyen birine “topal” demek suretiyle sosyal medya üzerinden paylaşım yapılması hakaret suçunu oluşturur.
Ancak beddua niteliğindeki sözler hakaret suçunu oluşturmaz ya da kaba ve nezaket dışı sözler hakaret suçunu oluşturmayacaktır.
Hakaret suçu, bir kişinin gıyabında da işlenebilir. Yani kişinin yokluğunda hakaret edilmesidir. Bu durumda hakaret suçunun oluşabilmesi için en az 3 kişinin öğrenmesi gerekir. Ancak hakareti duyan kişilerin birbirlerine haber vererek 3 kişinin öğrenmesinin sağlanması değildir. Failin kendisi, 3 kişiye ayrı ayrı veya toplu olarak, bir kişiyi kastederek hakaret etmesi gerekir. Örneğin, mağdurun olmadığı 3 kişilik whatsaap grubunda, mağdura yönelik olarak hakaret edilmesi.
Sosyal Medyadan Hakaret Suçunun Hapis Cezası Ne Kadardır?
Hakaret suçunun basit şekilde işlenmesi halinde cezası, 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası şeklindedir. Ancak sosyal medya üzerinden işlenen hakaret suçları aleni olduğundan, hakaret suçunun cezası 1/6 oranında artırılır.
Sosyal Medyadan Hakaret Suçunda Cezayı Artıran Haller
Hakaret suçunun;
- Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret edilmesi halinde verilecek olan cezanın alt sınırı 1 yıldan az olamaz.
- Kişinin siyasi, sosyal veya felsefi düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uymasından ve bu sebeple kutsal saydığı değerlerine hakaret edilmesi halinde verilecek olan cezanın alt sınırı 1 yıldan az olamaz.
- Ancak sosyal medya üzerinden işlenen hakaret suçları aleni olduğundan, hakaret suçunun cezası 1/6 oranında artırılır.
Sosyal Medyadan Hakaret Suçunda Cezayı Azaltan Yahut Kaldıran Haller
- Kişiye yöneltilen fiilin ispat edilmesiyle birlikte hakaret suçundan bahsedilemez.
Örneğin sosyal medya üzerinden bir kişiye hırsız olduğuna dair bir isnatta bulundunuz. Daha sonra o hırsızlık suçundan o kişiye bir dava açılmışsa ve hırsızlık suçu işlediği kesinleşmişse hakaret suçu oluşmaz.
- Bir kişi, kendisine karşı yapılmış haksız bir fiile yönelik olarak hakarette bulunmuşsa, cezasında indirim yapılır veya hiç ceza verilmez. Bu haksız fiilin suç olup olmaması önemli değildir.
- Karşılıklı hakaret söz konusu olduğunda cezada indirim yapılır veya hiç ceza verilmez.
Sosyal Medyadan İşlenen Hakaret Suçu Nasıl Kanıtlanır?
Sosyal medya üzerinden işlenen hakaret suçu daha kolay ispat edilebilir. Tabi ki somut olayın özelliklerine göre değişebileceği unutulmamalıdır. Sosyal medya uygulamaları üzerinden hakarete uğrayan kişi; ekran fotoğrafı, video kaydı alarak somut delil elde edebilir. Hakaret eden kişinin IP bilgisi mahkemeden talep edilebilir. Aynı zamanda internet servis sağlayıcılarından öğrenilebilir. IP adres bilgisi ile failin kimliği tespit edilebilir.
Fail sosyal medya üzerinden hakaret paylaşımlarını silmiş veya hesabını kapatmış olabilir. Bu durumda tanıkla ispat yoluna gidilebilir. Ancak tanık olarak gösterilen kişilerin güvenirliliği konusunda hakimde kanaat oluşturması gerekir.
Sosyal Medyadan Hakaret Nereye Şikayet Edilir?
Sosyal medya üzerinden hakaret suçunun takibi şikayete bağlıdır. Mağdurun, hakaret edeni veya hakareti öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içerisinde şikayet hakkını kullanması gerekir.
Sosyal medya üzerinden hakarete uğrayan kişi kolluk kuvvetlerine veya savcılığa suç duyurusunda bulunabilir. Ancak hakaret suçu bir kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenmişse takibi şikayete bağlı değildir.
Hakaret Suçu (Davası) Para Cezası Kaç TL?
Hakaret suçunun basit şekilde işlenmesi halinde cezası, 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.
Sosyal Medya Küfür Cezası Kaç TL?
Hakaret suçunun basit şekilde işlenmesi halinde cezası, 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.
Sosyal Medya Üzerinden Hakaret Tazminat?
Fail hakkında hakaret suçundan dolayı mahkumiyet hükmü kurulduktan sonra manevi tazminat davası açılabilir. Manevi tazminat, kişinin hakaret dolayısıyla yaşamış olduğu üzüntü, elem ve toplumdaki saygınlığının zedelenmesi gibi zararların giderilmesini amaçlayan bir dava türüdür.
Sosyal Medya Üzerinden Hakaret Suçu Şikayete Tabi Mi?
Sosyal medya üzerinden hakaret suçunun takibi şikayete bağlıdır. Mağdurun, hakaret edeni veya hakareti öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içerisinde şikayet hakkını kullanması gerekir. Ancak hakaret suçu bir kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenmişse takibi şikayete bağlı değildir.
Sahte veya Anonim Hesaptan Hakaret Edilirse Ne Yapılmalı?
Hakaret sahte bir profil veya kimliği belirsiz bir hesap üzerinden yapıldıysa, failin kimliği soruşturma aşamasında tespit edilir. Savcılık; sosyal medya platformlarından hesap açılış bilgilerini, IP kayıtlarını ve bağlı telefon numarası ile e-posta adreslerini talep edebilir. Yurt dışı merkezli platformlarda bu süreç adli yardımlaşma yoluyla yürüdüğünden uzun sürebilir. Bu nedenle şikâyet dilekçesinde hesabın kullanıcı adı, profil bağlantısı (URL), paylaşımın tarihi ve saati mutlaka belirtilmelidir.
Hakaret İçeren Paylaşım Nasıl Kaldırılır?
Hakaret içeren içeriğin yayından kaldırılması için ceza davasından bağımsız olarak şu yollar izlenebilir:
- Platforma bildirim: İçerik, ilgili sosyal medya platformunun şikâyet mekanizması üzerinden bildirilebilir.
- Kişilik hakkı ihlali nedeniyle erişim engeli: 5651 sayılı Kanun kapsamında kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden kişi, içerik veya yer sağlayıcıya başvurabilir ya da doğrudan sulh ceza hâkimliğinden içeriğin yayından çıkarılmasını ve/veya erişimin engellenmesini talep edebilir.
- Hukuk davası: Manevi tazminat davasıyla birlikte ihlalin durdurulması talep edilebilir.
Özel Mesajla (DM) Hakaret Suç mu?
Evet. Hakaret suçunun oluşması için hakaretin herkesin görebileceği şekilde yapılması şart değildir. TCK 125/1 uyarınca sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle doğrudan muhataba yöneltilen hakaret de suç oluşturur. Özel mesaj, e-posta veya WhatsApp üzerinden gönderilen hakaret içerikli mesajlar bu kapsamdadır. Ancak bu durumda alenen işlenme nedeniyle ceza artırımı uygulanmaz.
WhatsApp Grubunda Hakaret Alenen Sayılır mı?
Hakaretin alenen işlenmesi hâlinde ceza altıda bir oranında artırılır. Belirli sayıda ve birbirini tanıyan kişilerden oluşan kapalı gruplarda aleniyet unsurunun gerçekleşip gerçekleşmediği somut olayın koşullarına göre değerlendirilir. Grubun üye sayısı, üyelerin kimlerden oluştuğu ve mesajın grup dışına yayılma ihtimali bu değerlendirmede dikkate alınır. Somut olayınıza ilişkin ayrıntılı değerlendirme için bir ceza hukuku avukatı ile görüşebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Sosyal medyadan hakaret suçunda şikâyet süresi ne kadar?
Hakaret suçu şikâyete bağlıdır. Şikâyet süresi, failin ve fiilin öğrenildiği tarihten itibaren altı aydır. Bu süre içinde Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa şikâyette bulunulmazsa soruşturma yapılamaz.
Ekran görüntüsü delil olarak yeterli mi?
Ekran görüntüsü önemli bir başlangıç delilidir; ancak paylaşımın silinme ihtimaline karşı içeriğin URL bağlantısıyla birlikte kaydedilmesi, mümkünse noter tespiti veya e-tespit yaptırılması delilin gücünü artırır. Savcılık ayrıca platformlardan kayıt talep edebilir.
Hakarete karşılık vermek cezayı etkiler mi?
Hakaretin karşılıklı olması hâlinde TCK 129 uyarınca taraflardan biri veya her ikisi hakkında cezada indirim yapılabilir ya da ceza verilmeyebilir. Haksız bir fiile tepki olarak hakaret edilmesi de cezada indirim sebebidir.
Paylaşımı beğenmek veya yeniden paylaşmak suç mu?
Hakaret içeren bir paylaşımın içeriği benimsenerek yeniden paylaşılması (retweet, paylaş) Yargıtay uygulamasında hakaret suçu kapsamında değerlendirilebilir. Yalnızca beğeni bırakılmasının suç oluşturup oluşturmadığı ise somut olaya göre tartışmalıdır.
