Aile Hukuku

Aile Hukuku Nedir ?

Aile hukuku alanı, en başta aile birliğinin güvenli olması ve toplum içindeki düzenin sağlanması için önemli bir konudur. Nasıl ki hukuk kurallarının bütünü toplumsal düzeni korumak için oluşturulmuşsa, aile hukukundaki düzenlemeleri de aile içerisindeki bireylerin ilişkilerini düzenlemek, korumak için oluşturulduğunu düşünebiliriz. Aile kavramı en dar anlamı ile “evlilik birliği” olarak tanımlanabilir. Bireyler aile içerisindeki aldıkları eğitim ile toplumda var olurlar. Toplumsal düzenin korunması da buradan gelmektedir. Çünkü kötü şartlara maruz kalmış veyahut eğitilememiş bireyler sadece kendilerine değil aynı zamanda çevrelerine de zarar verirler. Anayasa’nın 41. Maddesi ile Devlete bu nedenle bir ödev verilmektedir. “Devlet, ailenin huzur ve refahı ile birlikte özellikle anne ve çocukların korunması, aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak zorundadır.”

Aile hukuku, aile ile ilgili tüm konuları kapsamakla birlikte ona ilişkin uyuşmazlıkları da düzenleyen hukuk dalıdır. Aile hukuku; Türk Medeni Kanunu’na göre düzenlenmiştir. Aile hukukunda nişanlanma, evlenme, boşanma, nafaka, velayet, evlilik dışı çocuk, mal paylaşımı, kayyımlık ve benzeri konuların hepsi yer almaktadır. 

Boşanma Davası Nasıl Açılır? 

Boşanma, aile birliğinin sona ermesi olarak tanımlanabilir. Boşanma süreci 2 şekilde sona erebilir. 

  1. Anlaşmalı Boşanma
  2. Çekişmeli Boşanma

Eşe boşanma davası açmak isteyen eş; bunu tek başına yapabileceği gibi iki taraf anlaşmak suretiyle de boşanma sürecine girebilirler. Boşanma davası açmak için bir dava dilekçesi hazırlanmalıdır. Ve bu dava dilekçesinde boşanma talebi olmalıdır. Bu dilekçe ile adliyede yer alan tevzi bürolarına başvurulur. Ardından harç ve giderler ödenir. Boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yerinde veya eşlerin son altı aydan beri birlikte oturdukları yerdeki Aile Mahkemesi’nde açılır. Aile Mahkemesi olmayan yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemelerinde açılır. Asliye Hukuk Mahkemeleri; Aile Mahkemesi sıfatıyla davayı yürütecektir. 

Boşanma Davası Tek Celsede Nasıl Bitirilir ?

Boşanma davasının tek celsede bitmesi yapılan ilk duruşmada boşanmanın gerçekleştirilmesidir.  Tek celsede boşanma genel olarak “anlaşmalı boşanma davalarında” görülür. Boşanma davasının tek celsede bitebilmesi için eşlerin ortak bir boşanma iradesi sergilemiş olmaları gerekir. Türk Medeni Kanunu’na göre evliliğin anlaşmalı olarak bitirilebilmesi için bazı şartların varlığı gerekir. Tek celsede boşanabilmek için sürecin iyi yönetilmesi gerekir. Bunun içinde iyi bir boşanma avukatı ile ilerlemek önemlidir. 

Anlaşmalı Boşanma Davası Nedir ve Nasıl Açılır?

Türk Medeni Kanunu’na göre evliliğin anlaşmalı olarak bitirilebilmesi için bazı şartların varlığı gerekir demiştik. (TMK 116/3) Bu şartlar: 

  1. En az 1 yıllık evlilik süresi dolmuş olmalıdır.  1 yıldan daha az süren evlilikler için anlaşmalı boşanma mümkün değildir. Diğer boşanma sebeplerine başvurulmalıdır.
  2. Boşanma için eşler birlikte başvuruda bulunabilir veyahut eşlerden biri boşanmak için dava açmışsa diğer eş boşanmayı kabul etmelidir. 

Bu iki şartın gerçekleşmesiyle birlikte hakim tarafları dinleyecektir. Hakim tarafların boşanma iradesinin her iki tarafta ortak olduğuna kanaat getirmelidir. Dolayısıyla tarafların duruşmada bizzat katılmaları gerekir. Ardından boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hususunda anlaştıkları düzenlemenin uygun olup olmadığına bakacaktır. Yani tarafların hazırlamış olduğu “anlaşmalı boşanma protokolü” hakim tarafından uygun bulunmuş olmalıdır. 

Anlaşmalı boşanma davası, bu şartların sağlanmış olması halinde açılabilir. Eşler öncelikle “anlaşmalı boşanma protokolü” hazırlamalılardır. Dava dilekçesinde, hazırlanmış olan anlaşmalı boşanma protokolüne değinilerek; tarafların anlaştığı ve yazılan şartlar dahilinde boşanmayı kabul ettiği belirtilmelidir. Daha sonra eşlerden birinin yerleşim yerinde veya eşlerin son altı aydan beri birlikte oturdukları yerdeki Aile Mahkemesi’nde açılır. Aile Mahkemesi olmayan yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemelerinde açılır. Asliye Hukuk Mahkemeleri; Aile Mahkemesi sıfatıyla davayı yürütecektir. 

Anlaşmalı boşanma davalarında; davanın açılması konusunda özel bir düzenleme vardır. Taraflar arasında anlaşma sağlandığı için mahkeme sırasında bir itirazda bulunma ihtimalleri düşüktür. Bu nedenle herhangi bir adliyede bulunan Aile Mahkemesinde davayı açabilirler.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır?

Anlaşmalı boşanma protokolü, Türk Medeni Kanunu md. 166/3’te belirtilen anlaşmalı boşanma şartlarının varlığıyla birlikte aynı zamanda içeriğine taraflarında başka hususlar ekleyerek düzenleyebileceği özel hukuk sözleşmesidir. Sözlü olarak da sunulması mümkün olmakla birlikte yazılı olması daha avantajlıdır. 

Anlaşmalı boşanma protokolünde;

● Boşanmanın mali sonuçları yer almalıdır. Yani nafaka, tazminat gibi hususlar.

Yoksulluk nafakasının eşlerden hangisine verileceği, miktarı, hangi aralıklarda ne şekilde ödeneceği, daha sonraki yıllarda artış oranı ne olacağı gibi bilgilerin düzenlenmesi gerekir. Maddi manevi tazminat talepleri de anlaşmalı boşanma protokolü içerisinde belirtilmelidir.  

Çocukların velayet durumu yer almalıdır. 

Çocukların velayeti eşlerden birine verilebilir veyahut aralarında da paylaştırılabilir. Velayet eşlerden birine bırakılmışsa; çocuğun tüm sorumluluğunu tek başına üstlenmiş olduğu için çocuğun terbiyesi, eğitimi gibi hususlarda diğer eşin rızasını almak zorunda değildir. Çocuğun velayetine sahip olamamış eşin; çocukla ne zaman kişisel ilişki kuracağı, ilişkinin niteliği, süresi açıkça belirlenerek anlaşma protokolünde yer verilmelidir. Çocuğun ortak velayeti ise yani velayetin hem anne de hem babada bulunması hali ise tartışmalı olmakla birlikte Yargıtay’ın ortak velayeti kabul ettiği dava örnekleri vardır. 

Çocuğun velayetine sahip olmayan eş, ergin olmayan çocuğun giderlerine katkıda bulunmak zorundadır. Buna “iştirak nafakası” denmektedir. İştirak nafakasının da miktarı, ödeme zamanı anlaşmalı boşanma protokolünde belirtilmelidir. 

Çekişmeli Boşanma Davası Nedir ve Nasıl Açılır?

Çekişmeli boşanma davası, evliliğin sona ermesi halinde ortaya çıkacak sonuçlar konusunda eşlerin, bir anlaşmaya varamaması halinde söz konusu olur. Eşler nafaka, velayet, tazminat konularında ortak bir sonuca ulaşamamışlardır. Ya da eşlerden birinin boşanmak istememesi halinde de çekişmeli boşanma söz konusu olur. 

Çekişmeli boşanma davası açmak isteyen eşler, TMK’da yer alan boşanma sebeplerinden birinin varlığına dayanmalılardır:

Özel Boşanma Sebepleri Nelerdir ?

  1. Zina,
  2. Eşlerden birinin diğerinin hayatına kast etmesi, kötü davranması veyahut onur kırıcı davranışlarda bulunması,
  3. Eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işlemesi ya da haysiyetsiz bir yaşam sürmesi,
  4. Eşlerden biri evlilik birliğinden doğan sorumluluklarını yerine getirmemek için eşini terk etmişse veya haklı bir sebep olmaksızın eve dönmemişse; ayrılık hala devam etmekle birlikte en az 6 ay sürmelidir,
  5. Eşlerden birinin akıl hastası olması,

Genel Boşanma Sebepleri Nelerdir?

Evlilik birliğinin ortak hayatı sürdüremeyecek derecede temelden sarsılmış olması. Yani şiddetli geçimsizlik, hakaret, sürekli tartışma, güven sarsıcı hareketler, eşi doğal olmayan yoldan cinsel ilişkiye zorlama, evlilik birliği yükümlülüklerini yerine getirmeme vb.

Bu sebeplerin varlığı halinde boşanmak için anlaşmaya varılamıyorsa; çekişmeli boşanma davası açılabilir. Aynı zamanda çekişmeli boşanma davası için evlilikte doldurulması gereken bir süre yoktur. Yani evlilik 1 yıldan az sürmüş olsa bile açılabilir.

Çekişmeli boşanma davası; özel boşanma sebeplerine dayanıyorsa eş, bu sebebi ispatlamalıdır. İspat yöntemi olarak da deliller kullanılacaktır. Telefon görüşmeleri, WhatsApp mesajları, tanık ifadeleri, sosyal medya paylaşımları, uçak, otel kayıtları, kart ekstreleri gibi içerikler delil olarak kullanılabilir.

Çekişmeli boşanma davası ,eşlerden birinin yerleşim yerinde veya eşlerin son altı aydan beri birlikte oturdukları yerdeki Aile Mahkemesi’nde açılır. Aile Mahkemesi olmayan yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemelerinde açılır. Asliye Hukuk Mahkemeleri; Aile Mahkemesi sıfatıyla davayı yürütecektir. 

Çekişmeli Boşanma Süreci Nasıl İşler?

Çekişmeli boşanma davasında tarafların ortak bir anlaşmaya varamaması veyahut diğer eşin boşanmak istememesinden dolayı uzun dava süreçleri ile karşı karşıya kalınabiliyor. Bu nedenle çekişmeli boşanma davasında iddiaların, delillerin tartışıldığı; eşin, diğer tarafın kusurunu ispatlamaya çalıştığı bir dava sürecidir. 

Çekişmeli Boşanma Davası Kaç Duruşmada Biter?

Çekişmeli boşanma davasının sonuçlanma süresi, davanın niteliğine göre değişmektedir. Yani kısa sürebileceği gibi uzunda sürebilir. Ortalama olarak 1-3 yıl içerisinde genellikle bitmektedir. 

Hangi Hallerde Boşanma Kararı Çıkmaz?

Boşanma davasını açan eş, dava dilekçesinde TMK’da sayılan boşanma sebeplerinden birine dayanmalıdır. Bu sebepler özel boşanma sebepleri ve genel boşanma sebepleri olarak ikiye ayrılmaktaydı. Taraflar gösterdikleri sebepleri yargılama sırasında ispatlamaları gerekir. Aksi takdirde boşanma davası reddedilir.

Davayı açan eş boşanma sebebine dilekçesinde yer vermesi gerektiği gibi aynı zamanda bunu ispatlayarak eşin kusurlu olduğunu göstermelidir. Eğer davayı açarken dayandığı boşanma sebebine kendisi sebep olmuşsa dava reddedilir. Bu durumlar çekişmeli boşanma davası için geçerlidir. 

Boşanmada Mal Paylaşımı Nedir ve Nasıl Yapılır?

Anlaşmalı boşanma davasında eşler mallarını ortak bir anlaşmaya vararak istedikleri gibi paylaşabilirler. Çekişmeli boşanma davasında ise eşlerin belirlemiş olduğu mal rejimi varsa ona göre mal paylaşımı yapılacaktır. Eğer eşler arasında kararlaştırılmış bir mal rejimi yoksa Türk Medeni Kanunu’nu gereği kanuni mal rejimi olarak kabul edilen edinilmiş mallara katılma rejimi çerçevesinde mal paylaşımı yapılır. 

Çocuğun Velayetinin Kime Verileceği Nasıl Belirlenir?

Boşanma davalarında çocuğun velayetinin hangi eşe ait olacağı konusunda anlaşmaya varamışlar ise karar hakim tarafından verilmektedir. Velayet çocuğun korunması, bakımı, eğitimi, gözetimi, terbiyesi gibi anne ve baba tarafından kullanılan haklardır. Çocuğun velayetinin kimde olacağı hakim tarafından belirlenecek ise şu hususlara bakılacaktır:

  1. Hakim çocuğun üstün yararını gözeterek; çocuğun bakımı, psikolojisi için hangi ebeveynin yanında kalmasının daha iyi olacağına karar verecektir. 
  2. Çocuğun yaşı eğer küçükse ve anne bakımına muhtaç ise velayet, anneye verilmektedir. Anne bakımına muhtaç olmasındaki yaş belirlemesi şöyledir:
  • ●0-3 yaş arası çocuk: Anne bakımına muhtaç olmasından dolayı velayet anneye verilmektedir.
  • ●3-6 yaş arası çocuk: Anne bakımına da az muhtaç olduğu düşünülmekle birlikte velayetin babada olması istisnadır.
  • ●6-12 yaş arası çocuk: Bu yaştaki çocuk okul çağında olması sebebiyle hangi eşin çocuğa daha iyi bir eğitim ve gelecek vereceğine göre velayet hakkı belirlenmektedir. bu yaştaki çocuklarda hakim karar vermeden önce pedagog ile çocuğun isteğinin ne olduğunu öğrenecektir. Bu istek hakim için bağlayıcı olmasa da çocuğun istek ve menfaatlerini gööz önünde tutacaktır. 
  • ●12 yaş üzeri çocuk: Bu yaştaki çocuklar belirli bir olgunluğa erişmiş olduğundan ötürü çocuğun isteğine göre velayet belirlenecektir.

Değer Artış Payı Nedir?

Değer artış payı; eşlerden biri, diğer eşe ait bir malın edinilmesine, korunmasına, iyileştirilmesine katıda bulunmuşsa ve bunun karşılığında hiç ya da uygun bir karşılık almamışsa, tasfiye sırasında malda ortaya çıkan değer artışında katkısı oranında kendisine bedel ödenmesini isteyebilir. Değer artış payının istenebilmesi için, katkıda bulunan eşin parasal veyahut para ile ölçülebilen bir hizmette bulunmuş olması gerekir. 

Boşanma Davası Ne Kadar Sürer? 

En hızlı boşanma davası; anlaşmalı boşanma davası sürecinde olacaktır. Tek celsede boşanmak için anlaşmalı boşanma davasının söz konusu olması gerekir. Anlaşmalı boşanma davası ortalama 1-4 ay içerisinde sonuçlanmaktadır.

Çekişmeli boşanma davasının sonuçlanma süresi, davanın niteliğine göre değişmektedir. Yani kısa sürebileceği gibi uzunda sürebilir. Çekişmeli boşanma davası ortalama 1-3 yıl içerisinde bitmektedir.

Boşanma Davasının Maliyeti Nedir? Dava Açma Ücreti Ne Kadar?

Boşanma davası açmak için başvuru harcı istenmektedir. Bu miktar her yıl değişmektedir. Tanık sayısı, bilirkişi raporu, kurumlardan evrak talebi vb. Sebeplere göre değişebilmektedir. Boşanma davası açmak için istenen ilk başvuru harcı 600-700 TL arasında değişmektedir. 

Boşanma Davasında Tarafların Duruşmaya Katılması Gerekir mi?

Taraflar dava sürecini avukatla takip ediyorlarsa katılmak zorunda değillerdir. Ancak anlaşmalı boşanma davasında taraflar en hızlı şekilde boşanmak istiyorlarsa her iki tarafta davaya katılması gerekir. 

Çekişmeli boşanma davasında yine avukatla dava süreci ilerletiliyorsa katılmak zorunda değillerdir. Çekişmeli boşanma davası, iddiaların ileri sürüldüğü delillerin tartışıldığı bir süreçtir. Eğer dava süreci avukatla yürütülüyorsa taraflar duruşmaya katılmasa da iddiaların ileri sürülmesi, delillerin tartışılması avukat tarafından yerine getirilecektir.

Eğer taraflardan biri veya her ikisi avukatla anlaşmamışsa; boşanma davasının türü ister çekişmeli ister anlaşmalı olsun taraflar duruşmaya bizzat katılarak kendilerini savunmalılardır.

Eşlerden Biri Boşanmak İstemiyorsa Davanın Sonucu Ne Olur?

Eşlerden biri boşanmak istemiyorsa, boşanma sebebini ispatlayabilir. Boşanmak isteyen eşinin kusurunu ispatladığı sürece diğer taraf boşanmak istemese bile hakim boşanma kararı verebilir. Ancak boşanmak istemeyen eş, boşanma davasına konu olan sebeplerde hiçbir kusuru olmadığını kanıtlarsa boşanma davası reddedilir. Yani kısaca boşanmak isteyen taraf, diğer eşin kusurunu ispatlayarak boşanma kararını elde edebilir. 

Boşanma Avukatı Ücreti? 

Anlaşmalı boşanma dava ücreti alt sınır olarak Türkiye Barolar Birliği tarafından her yıl güncellenen 'Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi' uyarınca düzenlenmektedir. Avukat Asgari Ücret Tarifesi’nde belirlenen ücretlerin altında dava ücretinin belirlenmesi halinde avukatın disiplin suçunu oluşturur. 

Boşanma Avukatı Neler Yapar?

Boşanma avukatı olarak uygulamada geçen adlandırma aslında doğru değildir. Avukatlar hukukun her alanında bilgi sahibi olacak şekilde eğitim almışlardır. Ancak avukatın o alanda çalışmalar yapmış olması veyahut daha çok o alan üzerinde çalışmış olması; avukatları o alanda öne çıkarabilmektedir. Bu nedenle boşanma avukatı olarak adlandırılmaktadırlar. 

Anlaşmalı boşanma davasında taraflar anlaşma protokolü ile evlilik birliğini sona erdirmektedirler. Boşanma protokolünde, tarafların boşanma sonucunda elde edecekleri bir takım hukuki sonuçlar yer almaktadır. Bu hukuki sonuçlarda bir takım hak ve yükümlülüklerden oluşmaktadır. Hatta boşanma sonrasında ortaya çıkan uyuşmazlıklarda dahi bu protokole başvurulacaktır. Boşanma protokolünde tüm hususlarda anlaşılabileceği gibi bazı hususlarda boşanma sonrasına bırakılabilir. Tarafların ilerledikleri sürecin hangi sonuçlara varacağı konusunda hukuki bilgi sahibi olmamaları hak kayıplarına sebep olabilir. Bu nedenle anlaşma protokolünün boşanma avukatı ile hazırlanması çok önemlidir. Boşanma avukatı, anlaşma protokolünün nasıl hazırlanacağı, sonuçlarının neler olacağı konusunda size tavsiyeler verecektir.

Çekişmeli boşanma davalarında ise avukat, boşanma sebebi olarak kendisine anlatılan nedenleri araştırır. Ve bu sebeplerin varlığının dava açmak için yeterli olup olmadığını, TMK’da sayılan boşanma sebeplerinin gerçekleşip gerçekleşmediğini araştıracaktır. Boşanma için başvurulan sebep doğru tespit edilmelidir. Hakim boşanma sebebine göre davayı inceleyeceği için davanın reddedilmesi için çok önemlidir. Bu nedenle iyi bir boşanma avukatı ile ilerlemek çok önemlidir. 

Eşlerden biri boşanma davası açılmadan önce bazı tedbir taleplerinde bulunmak isteyebilir. Eşin uzaklaştırılması, iletişimin engellenmesi, nafaka veyahut şiddete uğrayan eş; Aile Mahkemesi’nden bazı tedbir talepleri isteyebilir. Boşanma avukatı ile bu tedbir taleplerinin usulüne uygun olarak Aile Mahkemesi’ne iletilmesi sürecin daha hızlı ilerlemesini sağlayacaktır.

Soru Sor Şimdi Ara