İstanbul Barosu'na kayıtlı olan Avukat Mehmet Genç, mezun olduğu tarihten bu yana avukatlık mesleğini aralıksız olarak sürdürmektedir. İstanbul Barosu bünyesinde kurduğu avukatlık bürosuyla Ceza Hukuku, Miras Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Bilişim Hukuku başta olmak üzere birçok hukuk alanında avukatlık faaliyeti göstermektedir.
Devamını Oku
Kripto para piyasasının hızlı gelişimi, beraberinde çok çeşitli dolandırıcılık yöntemlerini de getirmiştir. Bu yöntemlerin bilinmesi, hem bireysel yatırımcıların hem de şirketlerin kendilerini koruyabilmesi açısından büyük önem taşır. En sık karşılaşılan kripto para dolandırıcılığı türleri şunlardır: Ponzi, phishing, pump-dump şemaları, sahte kripto borsaları ve cüzdan uygulamaları...
Ponzi sistemi, yatırımcılara kısa sürede yüksek ve garantili kazanç vaat eden, ancak gerçekte hiçbir ticari faaliyete dayanmayan bir dolandırıcılık türüdür. Yeni yatırımcılardan toplanan paralar, önceki katılımcılara “kar payı” gibi gösterilerek ödenir. Sistem yeni katılım durduğunda çöker ve dolandırıcılar parayla kaybolur. Kripto para piyasasında sahte “yatırım danışmanlığı”, “otomatize trade botları” veya “yüksek getiri sağlayan fonlar” adı altında sık görülür.
Phishing, kullanıcıları kandırarak cüzdan bilgilerini, iki faktör doğrulama kodlarını veya borsa hesap şifrelerini ele geçirmeyi amaçlayan siber dolandırıcılık yöntemidir.
Pump-dump, belirli kişilerin düşük hacimli bir kripto para birimini topluca satın alarak fiyatını yapay şekilde yükseltmesi (“pump”) ve yükselen fiyatla birlikte yüksek kârla ani satış yapması (“dump”) esasına dayanır. Manipülasyon sona erdiğinde fiyat hızla düşer ve projeden habersiz yatırımcılar ciddi zararla karşılaşır. Bu tür faaliyetler hem Türk mevzuatı hem de uluslararası düzenlemeler kapsamında piyasa dolandırıcılığı olarak değerlendirilebilir.
Sahte Borsalar:
Gerçek borsalara benzeyen internet siteleri veya uygulamalar aracılığıyla yatırımcıların para yatırması sağlanır. Para yatırıldıktan sonra çekim işlemleri engellenir veya platform tamamen kapanır.
Sahte Cüzdan Uygulamaları:
Mobil mağazalarda veya internet üzerinden indirilebilen sahte cüzdanlar, kullanıcıların özel anahtarlarını ele geçirerek kripto varlıkların boşaltılmasına yol açar.
Sahte Token Projeleri:
Yüksek kazanç vaadiyle piyasaya sürülen sahte tokenlar, yatırımcı ilgisi toplandıktan kısa süre sonra geliştiricilerin fonlarla ortadan kaybolduğu dolandırıcılıklara dönüşebilir.
Kripto para dolandırıcılığına maruz kalan kişiler, öncelikle Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunabilir. Siber suç başvurusu doğrudan savcılığa dilekçe ile yapılabilir.
Olayın niteliğine göre Emniyet Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlükleri ve Jandarma Siber Timleri de başvuru yapılabilecek diğer birimlerdir.
Ayrıca mağdurlar, maddi zararların giderilmesi amacıyla hukuki tazminat davası açma yoluna da başvurabilir.
Kripto para dolandırıcılığı şikayetlerinde ilk başvuru mercii genellikle Cumhuriyet Başsavcılıklarıdır. Mağdurlar, yaşanan olayı anlatan bir dilekçe ile doğrudan savcılığa başvurabilir.
Soruşturmanın teknik yönü ise çoğu zaman Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şubesi veya Jandarma Siber Suçlar Birimleri tarafından yürütülür. Bu birimler, dijital izleri takip ederek şüphelilerin tespiti ve delillerin toplanması süreçlerinde önemli rol oynar.
Kripto para dolandırıcılığı şikayetlerinde, ekran görüntüleri, mesaj kayıtları, işlem geçmişi, cüzdan adresleri, blok zincir transfer ID’leri ve e-posta bildirimleri gibi tüm dijital verilerin eksiksiz şekilde toplanıp tarih sırasına göre düzenlenmesi önemlidir. Bu delillerin değiştirilmesi mümkün olmayan formatlarda (PDF, PNG vb.) saklanması, savcılık ve siber suç birimlerinin teknik incelemelerini kolaylaştırarak soruşturmanın etkinliğini artırır.
Kripto para dolandırıcılığı durumlarında, ekran görüntüleri, işlem kayıtları, mesajlaşmalar, cüzdan adresleri ve para transfer bilgileri gibi tüm dijital delillerin gecikmeden kaydedilmesi ve değiştirilmeden saklanması gerekir. Delillerin tarih-saat bilgileri korunmalı, mümkünse orijinal formatlarında veya değiştirilmesi güç biçimlerde (PDF, PNG vb.) muhafaza edilmelidir. Düzenli ve güvenli şekilde saklanan deliller, soruşturma sürecinde teknik incelemeyi kolaylaştırarak ispat gücünü artırır.
Blok zincir üzerindeki transferlerin doğrulanabilir nitelikte olması nedeniyle, cüzdan adresleri, işlem kimlikleri, blok numarası, gönderilen tutar ve işlem zamanı gibi tüm on?chain verilerin kaydedilmesi büyük önem taşır. Bu bilgiler, blockchain tarayıcıları üzerinden alınan ekran görüntüleri veya PDF çıktılarıyla birlikte delil dosyasına eklenmeli ve bütünlüğü korunacak şekilde saklanmalıdır. On-chain analiz kayıtları, soruşturma sürecinde fon hareketlerinin izlenmesini kolaylaştırarak teknik delil niteliği taşır.
Dolandırıcılık şikâyetlerinde, kripto para borsalarıyla yapılan tüm yazışmalar, destek talepleri, sistem bildirimleri ve hesap doğrulama süreçlerine ait belgelerin saklanması önemlidir. Bu kayıtlar, hesabın size ait olduğunu ve işlemlerin nerede, ne zaman gerçekleştiğini kanıtlamaya yardımcı olur. Düzenli ve orijinal formatlarında saklanan bu belgeler, savcılık ve siber suç birimleri için önemli destekleyici delil niteliğindedir.
Kripto para dolandırıcılığı mağdurları, maddi zararlarını gidermek için hukuki yollara başvurabilir. Bu kapsamda, tazminat davası kripto varlıkların kaybı için açılabilir ve kaybedilen fonların geri alınması talep edilebilir. Ayrıca dolandırıcıya karşı ceza davası açılması ve işlemlerin gerçekleştiği borsa veya platform üzerinden resmi şikâyet yapılması, hukuki sürecin etkinliğini artırır. Delillerin eksiksiz ve düzenli sunulması, davanın başarı şansını yükseltir.
Kripto para dolandırıcılığı, Türk Borçlar Kanunu kapsamında haksız fiil olarak değerlendirilebilir. Mağdurlar, uğradıkları zararın tazmini için tazminat davası kripto varlıklar üzerinden açabilir. Bu davalar, dolandırıcının eylemi nedeniyle meydana gelen maddi kaybın geri alınmasını amaçlar ve delillerin eksiksiz şekilde sunulması davanın başarı şansını artırır.
Kripto para dolandırıcılığı soruşturmalarında, şüphelinin malvarlığına ihtiyati tedbir kripto varlıklar için de uygulanabilir. Bu tedbir, şüphelinin mal varlığını gizlemesini veya tasarruf etmesini engelleyerek, soruşturma ve olası hukuki süreçlerde mağdurun haklarının korunmasını sağlar. Mahkeme veya savcılık kararıyla konulan ihtiyati tedbir, kayıp varlıkların geri alınabilmesi açısından kritik öneme sahiptir.
Kripto para dolandırıcılığı, çoğu zaman sınır ötesi bir nitelik taşıdığı için soruşturmalar yalnızca yerel makamlarla sınırlı kalmaz. Bu tür vakalarda uluslararası işbirliği büyük önem taşır. Polis teşkilatları, savcılıklar ve siber suç birimleri, Interpol, Europol ve diğer yabancı otoritelerle koordinasyon sağlayarak şüphelilerin tespiti, fonların izlenmesi ve dijital delillerin toplanmasını gerçekleştirir. Ayrıca, farklı ülkelerdeki borsalar ve finansal kurumlarla yapılan bilgi paylaşımı, soruşturmanın etkinliğini artırır ve mağdurların zararlarının tazmin edilmesini kolaylaştırır. Uluslararası işbirliği, özellikle kaçak şüphelilerin yakalanması ve çalınan kripto varlıkların geri alınması süreçlerinde kritik bir rol oynar.
Kripto para dolandırıcılığı vakalarında, mağdurların parası sıklıkla yurt dışındaki borsalarda veya cüzdanlarda bulunabilir. Bu nedenle, soruşturma sürecinde yurt dışı platformlarla yazışma ve MLA (Mutual Legal Assistance / Karşılıklı Hukuki Yardım) süreçleri büyük önem taşır. Yetkili makamlardan alınan resmi taleplerle, yabancı ülkelerdeki borsalar veya finansal kurumlar şüpheli hesap hareketleri ve işlem geçmişi hakkında bilgi sağlayabilir. MLA süreçleri sayesinde, dijital deliller uluslararası düzeyde toplanabilir, şüphelilerin tespiti hızlanabilir ve çalınan varlıkların geri alınması için hukuki zemin oluşturulabilir. Bu yöntem, sınır ötesi kripto dolandırıcılığı vakalarında soruşturmanın etkinliğini artıran kritik bir araçtır.
Kripto varlıklar, blok zincir teknolojisi sayesinde birçok açıdan izlenebilir olsa da, şüphelilerin farklı cüzdanlar, borsalar veya ülkeler arasında hareket etmesi takibi zorlaştırabilir. Bu nedenle soruşturmalar, hem on?chain analiz hem de uluslararası işbirliği ile desteklenir. Blok zincir tarayıcıları, işlem kimlikleri, cüzdan adresleri ve transfer geçmişi kullanılarak fonların hareketleri adım adım takip edilebilir. Ayrıca, yurt dışındaki borsalar ve finansal kurumlarla yürütülen resmi yazışmalar ve MLA (Mutual Legal Assistance) süreçleri, sınır ötesi varlıkların tespiti ve delil toplanmasını sağlar.
Sahte kripto borsa veya diğer dolandırıcılık faaliyetlerine maruz kalan kişiler, öncelikle tüm işlem ve iletişim kayıtlarını toplayarak delil paketini oluşturmalıdır. Ardından dolandırıcılık suçu başvuru sürecini başlatmak için Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvurmalı ve gerekiyorsa Siber Suçlarla Mücadele birimleri ile avukat desteğiyle süreci takip etmelidir. Yurt dışı platformlar söz konusuysa, resmi yazışmalar ve uluslararası işbirliği süreçleri de izlenmelidir. Bu adımlar, mağdurların zararlarını tazmin etme ve haklarını koruma şansını artırır.
Kripto para dolandırıcılığı mağdurları için olay sonrası ilk 48 saat kritik öneme sahiptir. Bu süre içinde:
Kripto para davası süreçlerinde bir avukatla ilerlemek, sürecin hem hızlanmasını hem de hukuki süreci yönetimini kolaylaştırır. Avukat delillerin eksiksiz toplanmasını, sürecin doğru şekilde ilerlemesini ve siber suç birimleriyle koordinasyonunu sağlar.
Konu ile ilgili dikkatinizi çekebilecek makalelerimize aşağıda yer verdik. İlgili makaleye ulaşabilmek için başlığın üzerine tıklayabilirsiniz.