İhaleye Fesat Karıştırma Suçu Nedir? (TCK 235)
İhaleye fesat karıştırma suçu, Türk Ceza Kanunu'nun 235. maddesinde düzenlenmiştir. Bu suç; kamu adına yapılan alım-satım, kiraya verme, kiralama ve yapım işlerine ilişkin ihale süreçlerinde veya kamu kurumları aracılığıyla yapılan ihalelerde ihalenin usulüne uygun yapılmasının ya da sonuçlanmasının engellenmesiyle oluşur. Bu engelleme hileli davranışlar, gizliliğin ihlali, anlaşmalar, cebir ve tehdit ya da hukuka aykırı diğer davranışlarla gerçekleştirilir.
Aşağıdaki hâllerde ihaleye fesat karıştırılmış sayılır:
- Hileli davranışlarla ihaleye müdahale etmek
- Tekliflerle ilgili olup ihale mevzuatına veya şartnamelere göre gizli tutulması gereken bilgilere başkalarının ulaşmasını sağlamak
- Cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı diğer davranışlarla, ihaleye katılma yeterliğine veya koşullarına sahip kişilerin ihaleye veya ihale sürecindeki işlemlere katılmalarını engellemek
- İhaleye katılmak isteyen veya katılan kişilerin, ihale şartlarını ve özellikle fiyatı etkilemek için aralarında açık veya gizli anlaşma yapması
İhale sürecindeki her usulsüzlük veya hukuka aykırı davranış bu suçu oluşturmaz. Suçun oluşması için TCK 235'te sayılan seçimlik hareketlerden birinin işlenmesi gerekir.
İhaleye fesat karıştırma suçuyla korunan hukuki değer; kamu idaresine ve kamu görevlilerine duyulan güven ve itibar ile kamunun maddi ve mali yararları kapsamında, temelde serbest rekabet ortamının korunmasıdır. Bu suçun oluşması için zarar doğma ihtimalinin bulunması yeterlidir. İhale sonucunda kurulan sözleşmenin ifası sırasında yapılan hileli davranışlar ise TCK 236'da düzenlenen edimin ifasına fesat karıştırma suçu kapsamında değerlendirilir.
Bu hükümler, aşağıdaki kurum ve kuruluşlar adına yapılan işlemlere fesat karıştırılması hâlinde de uygulanır:
- Kamu kurum veya kuruluşları aracılığıyla yapılan artırma veya eksiltmeler
- Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları
- Kamu kurum ve kuruluşlarının ya da kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının iştirakiyle kurulmuş şirketler
- Bunların bünyesinde faaliyet gösteren vakıflar
- Kamu yararına çalışan dernekler veya kooperatifler adına yapılan mal veya hizmet alım-satımları ya da kiralamalar
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 17. maddesi; hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap veya rüşvet yoluyla ihaleye fesat karıştırmayı, sahte belge veya sahte teminat kullanmayı ve bir isteklinin birden fazla teklif vermesini yasak fiiller arasında sayar. Bu fiillerin cezai karşılığı TCK'nın 235. maddesinde düzenlenmiştir ve üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası öngörülür.
İhaleye Fesat Karıştırma Suçunun Cezası
TCK 235'e göre ihaleye fesat karıştırma suçunun cezası şöyledir:
| Durum | Ceza |
| Kamu kurum veya kuruluşları adına yapılan mal veya hizmet alım-satımlarına, kiralamalara ya da yapım ihalelerine fesat karıştırmak (temel hâl) | 3 yıldan 7 yıla kadar hapis |
| Suçun cebir veya tehdit kullanılarak işlenmesi | 5 yıldan az olamaz; kasten yaralama veya tehdidin nitelikli hâlleri oluşursa bu suçlardan da ayrıca ceza verilir |
| Kamu kurum veya kuruluşunun zarara uğramaması ((a) bendindeki hâller hariç) | 1 yıldan 3 yıla kadar hapis |
Temel hâldeki cezayı gerektiren seçimlik hareketler arasında şunlar da yer alır:
- Tekliflerle ilgili olup ihale mevzuatına veya şartnamelere göre gizli tutulması gereken bilgilere başkalarının ulaşmasını sağlamak
- Cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı diğer davranışlarla, ihaleye katılma yeterliğine veya koşullarına sahip kişilerin ihaleye veya ihale sürecindeki işlemlere katılmalarını engellemek
İhaleye Fesat Karıştırma Suçunda Cezayı Artıran Haller
İhaleye fesat karıştırma suçu cebir veya tehditle işlenirse, kamu zararı oluşmamış olsa bile faile verilecek ceza 5 yıldan az olamaz. Ayrıca kasten yaralama ve tehdit suçlarının nitelikli hâlleri gerçekleşmişse fail bu suçlardan da ayrıca cezalandırılır.
İhaleye Fesat Karıştırma Suçunun Para Cezasına Çevrilmesi
Adli para cezası, mahkemenin failin devlet hazinesine belirli bir miktar para ödemesine karar vermesidir. Hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi yalnızca kısa süreli hapis cezalarında mümkündür ve bunun için hükmedilen cezanın 1 yıl veya daha az olması gerekir.
İhaleye fesat karıştırma suçunun temel hâlinde cezanın alt sınırı 3 yıldır. Bu nedenle bu suç için verilecek hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi mümkün değildir.
Ancak suç sonucunda kamu kurum ve kuruluşları zarara uğramamışsa TCK 235'in 3. fıkrasına göre cezalandırma yapılır. Bu durumda şartlar oluşmuşsa verilecek ceza adli para cezasına çevrilebilir.
İhaleye Fesat Karıştırma Suçunda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararının amacı kişiyi ıslah etmektir. HAGB şu şekilde işler:
- İki yıl veya daha az süreli hapis cezalarında kişiye belirli bir denetim süresi verilir.
- Fail bu süre içinde kurallara uygun davranırsa verilen hüküm hiçbir sonuç doğurmadan ortadan kalkar ve adli sicil kaydında da görünmez.
İhaleye fesat karıştırma suçu için verilecek cezada kural olarak HAGB uygulanamaz. Ancak suç sonucunda kamu kurum ve kuruluşları zarara uğramamışsa TCK 235'in 3. fıkrasına göre cezalandırma yapılır ve şartlar oluşmuşsa HAGB uygulanabilir.
İhaleye Fesat Karıştırma Suçunda Zamanaşımı
İhaleye fesat karıştırma suçunda dava zamanaşımı süresi 15 yıldır.
İhaleye Fesat Karıştırma Suçunda İştirak
İhaleye fesat karıştırma suçu iştirak bakımından bir özellik taşımaz ve iştirakin her şekli gerçekleşebilir. Suça katılanların sorumluluğu şöyle belirlenir:
- Müşterek faillik: Fiili birlikte gerçekleştirenlerin her biri TCK 37/1 uyarınca müşterek fail olarak sorumludur.
- Dolaylı faillik: Suç, başka birinin araç olarak kullanılmasıyla işlenirse dolaylı faillik söz konusu olur.
- Yardım etme: İhaleye fesat karıştıran kişiye yardımda bulunan kişi, yardım eden sıfatıyla sorumludur.
- Kamu görevlisi olmayanlar: İhale sürecinde görev alan kamu görevlisi tarafından işlenebilen hâllerde, bu suça iştirak eden diğer kişiler azmettiren veya yardım eden olarak sorumlu tutulabilir.
Kamu görevlisi tarafından işlenebilen ve özgü suçlardan olan bu suça iştirak eden, ancak kamu görevlisi olmayan kişilerin de yardım eden ya da azmettiren sıfatıyla cezalandırılması mümkündür.
İhaleye Fesat Karıştırma Suçunda Teşebbüs
İhaleye fesat karıştırma suçu sırf hareket suçudur ve yukarıda sayılan maddi unsurlardan birinin kasten, yani bilerek ve isteyerek gerçekleştirilmesiyle tamamlanır. Bu suç için zarar meydana gelmesi şartı aranmaz; aksine zarar oluşması cezayı ağırlaştıran bir unsur olarak kabul edilmiştir. Hareket suçu olması nedeniyle bu suça teşebbüs de mümkündür.
İhaleye Fesat Karıştırma Suçunda Şikâyet Süresi
İhaleye fesat karıştırma suçu şikâyete bağlı suçlardan değildir. Soruşturma savcılık tarafından resen, yani kendiliğinden yürütülür. Suç şikâyete bağlı olmadığından takibi için herhangi bir şikâyet süresi de yoktur.
İhaleye Fesat Karıştırma Suçunda Uzlaşma
Uzlaşma, fail ile mağdur arasında bir uzlaştırmacı aracılığıyla iletişim kurularak uyuşmazlığın giderilmesi yoludur. İhaleye fesat karıştırma suçu uzlaşma kapsamındaki suçlardan değildir.
İhaleye Fesat Karıştırma Suçunda Görevli Mahkeme
İhaleye fesat karıştırma suçunda görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi'dir.
İhaleye Fesat Karıştırma Suçunda Usul Kuralları Özeti
| Konu | Durum |
| Şikâyete bağlı mı? | Hayır, savcılık resen soruşturur |
| Şikâyet süresi | Yok |
| Uzlaşma kapsamında mı? | Hayır |
| Hapis cezası paraya çevrilir mi? | Kural olarak hayır; kamu zararı yoksa (3. fıkra) şartları varsa evet |
| HAGB verilebilir mi? | Kural olarak hayır; kamu zararı yoksa (3. fıkra) şartları varsa evet |
| Dava zamanaşımı | 15 yıl |
| Görevli mahkeme | Asliye Ceza Mahkemesi |
İhalede Usulsüzlük Nereye Şikâyet Edilir?
Suça ilişkin ihbar veya şikâyet şu mercilere yapılabilir:
- Cumhuriyet Başsavcılığı veya kolluk: İhbar ve şikâyet doğrudan bu mercilere yapılabilir.
- Valilik, kaymakamlık veya mahkeme: Buralara yapılan ihbar veya şikâyet ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.
- Elçilik ve konsolosluklar: Yurt dışında işlenip Türkiye'de takibi gereken suçlar için Türkiye'nin elçilik ve konsolosluklarına başvurulabilir.
- İlgili kurum veya kuruluş idaresi: Bir kamu görevinin yürütülmesiyle bağlantılı olarak işlendiği iddia edilen suçlarda idareye yapılan ihbar veya şikâyet gecikmeksizin ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.
İhaleye Fesat Karıştırma Suçunda Soruşturma İzni
Soruşturma izni, ceza muhakemesinde hukuki niteliği itibarıyla "soruşturma şartı" olarak kabul edilir. Savcılık, soruşturma izni gerektiren bir suçu işleyen fail hakkında ilgili idari kurumdan izin almadan doğrudan soruşturma yapamaz. Soruşturma izni kararı idari nitelikte olduğundan bu karara karşı idari yargıda itiraz edilebilir.
İhaleye fesat karıştırma suçunun faili kamu görevlisi olabileceği gibi başka kişiler de olabilir. Kamu görevlilerinin suç işlemesi hâlinde genel kural olarak 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde ön inceleme yapılması ve kanunda belirtilen yetkili merciin soruşturma izni vermesi gerekir. Ancak Kanun'un 2. maddesinde "Görevleri ve sıfatları sebebiyle özel soruşturma ve kovuşturma usullerine tâbi olanlara ilişkin kanun hükümleri ile suçun niteliği yönünden kanunlarda gösterilen soruşturma ve kovuşturma usullerine ilişkin hükümler saklıdır." denilerek istisnai bir düzenlemeye de yer verilmiştir.
İhaleye Fesatta Kamu Zararı Nasıl Oluşur?
İhaleye fesat karıştırma suçunda kamu zararı kavramı suçun netice unsuru hâline geldiğinden, fesat karıştırma eylemi sonucunda ortaya çıkan kamu zararının tespiti önemlidir.
Kamu zararının varlığı suçun oluşumu için bir şart olmaktan çıkarılmış, kamu zararının bulunmaması ise sanık açısından daha az cezayı gerektiren bir nitelikli hâl olarak düzenlenmiştir. İlgili hüküm şöyledir:
İşlenmesi sonucunda ilgili kamu kurumu veya kuruluşu açısından bir zarar meydana gelmemiş ise, bu fıkranın (a) bendinde belirtilen hâller hariç olmak üzere, fail hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Kamu zararının tespitinde uygulamada şu noktalar öne çıkar:
- Bilirkişi incelemesi: İhaleye fesat karıştırma yargılamalarında kamu zararının varlığını tespit etmek için genellikle bilirkişi incelemesine başvurulur. Mahkeme ve bilirkişiler konuyu tüm ayrıntılarıyla inceler; zarar varsa miktarını belirleyerek hüküm kurulur.
- İlliyet bağı: Zarar ile fiil arasındaki illiyet bağının kurulması büyük önem taşır.
- Yargıtay'ın yaklaşımı: Yargıtay'a göre fesat karıştırılan ihalenin iptal edilmesi veya ihale sonucunda yapılan sözleşmenin ifa edilmemesi hazineden bir gider çıkmasına yol açmayacağından kamu zararının gerçekleştiği kabul edilemez.
İhaleye Fesat Karıştırma Suçunda Ceza İndirimi
TCK 235'in 3. fıkrasına göre, suçun işlenmesi sonucunda ilgili kamu kurumu veya kuruluşu açısından bir zarar meydana gelmemişse, (a) bendindeki hâller hariç olmak üzere fail hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Dolayısıyla suç sonucunda zarar oluşmaması bir indirim hâli olarak kabul edilmiştir.
İhaleye Fesat Karıştırma Suçunun Maddi Unsuru
Suçun maddi unsuru, fesat karıştırma fiilidir. Bu fiil, bir ihaleye kanunda düzenlenen seçimlik hareketlerden biriyle fesat karıştırılmasıdır. TCK 235'te sayılan seçimlik hareketler şunlardır:
| Bent | Seçimlik Hareket |
| (a) | Hileli davranışlarla ihaleye fesat karıştırmak |
| (b) | Tekliflerle ilgili olup ihale mevzuatına veya şartnamelere göre gizli tutulması gereken bilgilere başkalarının ulaşmasını sağlamak |
| (c) | Cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı diğer davranışlarla, ihaleye katılma yeterliğine veya koşullarına sahip kişilerin ihaleye veya ihale sürecindeki işlemlere katılmalarını engellemek |
| (d) | İhaleye katılmak isteyen veya katılan kişilerin ihale şartlarını ve özellikle fiyatı etkilemek için aralarında açık veya gizli anlaşma yapması |
Hileli Davranışlarla İhaleye Fesat Karıştırma
Hileli davranışlarla ihaleye fesat karıştırmak şu şekillerde meydana gelebilir:
- İhaleye katılma yeterliğine veya koşullarına sahip kişilerin ihaleye veya ihale sürecindeki işlemlere katılmalarını engellemek
- İhaleye katılma yeterliğine veya koşullarına sahip olmayan kişilerin ihaleye katılmasını sağlamak
- Teklif edilen malları, şartnamede belirtilen niteliklere sahip olduğu hâlde sahip olmadığından bahisle değerlendirme dışı bırakmak
- Teklif edilen malları, şartnamede belirtilen niteliklere sahip olmadığı hâlde sahip olduğundan bahisle değerlendirmeye almak
Gizli Tutulması Gereken Bilgilere Başkalarının Ulaşmasını Sağlamak
İhale sürecinde, tekliflerin gizliliği için saklı tutulması gereken bilgi ve belgeler bulunur. Bu bilgilerin öğrenilmesi rekabet ortamının bozulmasına yol açabilir.
Tekliflerle ilgili olup ihale mevzuatına veya şartnamelere göre gizli tutulması gereken bilgilere başkalarının ulaşmasını sağlamak TCK 235'e göre suçu oluşturur. Bu durumda kişi 3 yıldan 7 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
İhale Şartlarını ve Fiyatı Etkilemek İçin Anlaşma Yapılması
Maddenin 2. fıkrasının (d) bendinde, ihaleye katılmak isteyen veya katılan kişilerin ihale şartlarını ve özellikle fiyatı etkilemek için aralarında açık veya gizli anlaşma yapması da suçu oluşturan seçimlik hareketler arasında sayılmıştır. Bu durumda kişi 3 yıldan 7 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
İhaleye Fesat Karıştırma Suçunun Manevi Unsuru
İhaleye fesat karıştırma suçu yalnızca kasten işlenebilir. Kast, "suçun kanunî tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesi" olarak tanımlanır. Suçun taksirle, yani dikkatsizlik ve tedbirsizlikle işlenmesi mümkün değildir. Failde aranan kast, kanunda sayılan fiillerin işlenmesine yönelik olmalıdır.
İhaleye Fesat Karıştırma Suçu ile Korunan Hukuki Değer
Bu suçla korunan hukuki değer, kamu görevlilerine duyulan güvendir. Suç, kamusal faaliyet niteliğindeki ihale işlemlerinin dürüstlük ilkesine uygun yürütülmesini sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.
İhaleye Fesat Karıştırma Suçu Şikâyet Dilekçesi Örneği
………………… CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA
ŞİKÂYETÇİ:
TC KİMLİK NUMARASI:
ADRES:
VEKİLİ:
ADRES:
ŞÜPHELİ:
SUÇ:
SUÇ TARİHİ: ……./………/…….
AÇIKLAMALAR:
Müvekkilim …….. tarihinde kantin işletmeciliği ihalesine katılmak amacıyla belediye binasına giderek başvuruda bulunmuştur.
Başvuru sırasında çevredeki birkaç kişiyle yaptığı konuşmalar sonucunda bu kişilerin de ihaleye katılmak istediğini öğrenmiştir. Bunun üzerine ……… isimli şahıs, müvekkilime …………….. TL karşılığında ihalenin kendisine bırakılabileceğini söylemiştir.
Yukarıda açıklandığı üzere, müvekkilimin zarar görmesine sebep olan şahısların cezalandırılması için gerekli soruşturmanın yapılarak kamu davası açılması amacıyla tarafınıza başvurma zorunluluğu doğmuştur.
HUKUKİ NEDENLER: 5237 S. K. m. 235, 2004 S. K. m. 114, 126, 133
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan sebeplerle, müvekkilimi tehdit ederek ihaleye fesat karıştırma suçunu işleyen şahsın cezalandırılması için gerekli soruşturmanın yapılarak kamu davası açılmasını talep ederiz. ……/………./…….
İhaleye Fesat Karıştırma Suçu Yargıtay Kararları
Dağıtım İhalesine Katılım ve İhaleye Fesat Karıştırılması (Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 2014/11176 E. - 2018/9019 K.)
- Olay: … İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ilkokul, ortaöğretim ve lise öğrencilerine ait kitapların poşetlenmesi, paketlenmesi ve dağıtımı ihalesine sanık katılmıştır. Ancak bazı istekliler, idari şartnameye uygun araç ve kira belgelerinin bulunmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmış ve iş belli bir bedelle isteklilerden birine ihale edilmiştir. Şartnamede yeterlik kriteri olarak isteklinin kendisine ait veya kiralık, 1 ton ya da daha fazla yük kapasiteli en az iki aracı olması gerektiği ve bu araçlara ilişkin belgelerin niteliği ile sunulma şekli düzenlenmiştir.
- Yerel mahkeme: Ağır ceza mahkemesinde yapılan yargılamada sanıklar hakkında beraat kararı verilmiş, bu karara karşı temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
- Yargıtay'ın değerlendirmesi: Yargıtay, söz konusu belgenin teklifle birlikte sunulmasına ilişkin bir düzenleme bulunmamasına rağmen isteklilerin değerlendirme dışı bırakıldığını belirtmiştir. Soruşturma aşamasındaki bilirkişi raporunda da sanıkların işlemlerinin mevzuata uygun olmadığı tespit edilmiştir. Yeni bir bilirkişi raporu alınmadan, dosya kapsamına uymayan gerekçelerle beraat kararı verilmesi yanılgılı bulunmuştur.
- Sonuç: Katılanın temyiz itirazları yerinde görülerek karar bozulmuştur.
İhaleye Katılımın Cebir ve Tehditle Engellenmesi (Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 2018/1572 E. - 2018/8117 K.)
- Olay: … Devlet Hastanesi temizlik ihalesi düzenlemiştir. İhaleye katılmak isteyen müdahillerin sanıklar tarafından cebir ve tehditle engellenmeye çalışıldığı iddia edilmiştir.
- Yerel mahkeme: Ağır ceza mahkemesinde ihaleye fesat karıştırma suçundan mahkûmiyet kararı verilmiş, bu karara karşı bozma talepli temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
- Yargıtay'ın değerlendirmesi: Kurumun 02/05/2014 tarihli yazısından, suç tarihi olarak kabul edilen 28/06/2005'te temizlik ihalesi yapılmadığı, ihalenin 28/12/2004'te yapıldığı anlaşılmıştır. Yargıtay, söz konusu ihaleye ait 344 adet ihale evrakı suretinin dosyada bulunmadığını tespit etmiştir.
- Sonuç: Suçun belirlenmesi ve zamanaşımı süresinin incelenmesi için ihale evrakının onaylı suretlerinin dosyaya eklenmesinden sonra dosyanın yeniden Daireye gönderilmesine karar verilmiştir.
İhaleye Katılım ve Sözleşmenin Engellenmesi (Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 2014/10472 E. - 2018/6071 K.)
- Olay: … Belediyesi, park içindeki bir kompleksi kiraya vermek amacıyla ihale düzenlemiştir. İhale salonuna üç istekli alınmış, dava dışı … en iyi teklifi vermiş ve tutanak düzenlenmiştir. Tutanak düzenlendiğini öğrenen sanık salona girerek komisyon üyelerine salondan çıkamayacaklarını, çıkarlarsa kafalarını koparacağını söylemiştir. Bunların tümü tutanağa geçirilmiştir.
- Yerel mahkeme: Ağır ceza mahkemesinde sanıklar hakkında beraat kararı verilmiş, bu karara karşı temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
- Yargıtay'ın değerlendirmesi: Yargıtay, ihaleye katılımı ya da ihale sözleşmesinin imzalanmasını engellemeye yönelik hukuka aykırı bir davranış bulunmadığını belirtmiştir. Sanığın eyleminin zincirleme şekilde tehdit suçunu oluşturduğunu ve mahkemenin bu durumu göz ardı ettiğini vurgulamıştır.
- Sonuç: Karar oy birliğiyle bozulmuştur.
İhaleye Fesat Karıştırma ve Dolandırıcılık Suçu (Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 2018/7758 E. - 2018/5710 K.)
- Olay: … firması hakkında ihaleye fesat karıştırma suçu işlendiği iddiasıyla şikâyette bulunulmuştur. Müşteki, şüphelilerden birinin patronu olduğu şirkette işe başladığını, diğer şüphelinin onun oğlu olduğunu ve şirketin belediyenin atık ihalesine katılmamasına rağmen ihaleyi kazanan başka bir firma adına işi yürüttüğünü belirtmiştir. Müşteki ayrıca şüphelilerin şebeke hâlinde çalıştığını ve ısrarla istemesine rağmen mezuniyet belgesinin kendisine verilmediğini ileri sürmüştür.
- Savcılık ve sulh ceza hâkimliği: Şüpheliler hakkında ihaleye fesat karıştırma, özel belgeyi bozma, yok etme veya gizleme ve dolandırıcılık suçlarından soruşturma başlatılmıştır. Savcılık, ihaleye fesat karıştırma ve dolandırıcılık suçlarının unsurlarının oluşmadığı ve iddiaların soyut olduğu gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir. Bu karara yapılan itiraz sulh ceza hâkimliğince reddedilmiştir.
- Yargıtay'ın değerlendirmesi: Yargıtay, soruşturmada yalnızca müştekinin beyanının alındığını, şüphelilerin ve şirketin diğer çalışanlarının ifadelerine başvurulmadığını belirtmiştir. Şikâyette sözü edilen ihalenin var olup olmadığı araştırılmamış, varsa ihaleye ilişkin belgeler istenmemiştir.
- Sonuç: İtirazın reddine ilişkin karar isabetli bulunmamış ve oy birliğiyle bozulmuştur.
Tehdit Ederek İhaleye Katılımın Önlenmesi (Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 2016/1199 E. - 2018/3537 K.)
- Olay: Mağdur, yeğenine vekâletname vermiş ve yeğeni mağdur adına ihaleye katılmak için sabah 08:30'da … İl Özel İdaresi binasının önüne gelmiştir. İhale dosyasıyla binaya girmek istediği sırada, sanığın firmasında şoförlük yapan sanık diğer sanıkları azmettirerek ihaleye girmeyeceğini, girebiliyorsa mağdurun kendisinin girmesi gerektiğini söyleyerek tehditte bulunmuştur. Ardından sanık mağduru arayarak ihaleye girerse onu öldüreceğini söylemiş, yeğenini gönderdiği için hakaret ve küfür içeren sözler sarf etmiştir. Mağdur, ihaleye katılma yeterliği olmasına rağmen ihaleye katılamamıştır.
- Yerel mahkeme: Ağır ceza mahkemesinde ihaleye fesat karıştırma suçundan mahkûmiyet kararı verilmiş, bu karara karşı temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
- Yargıtay'ın değerlendirmesi: Mağdurun aynı gün başka ihalelere teminat mektubunun süresi yetersiz olduğu için katılamadığını belirttiği dikkate alınarak, teminat mektubunun tasdikli suretinin ihale dosyalarından ve bankadan getirtilmesi, gerekirse bilirkişi raporu alınması gerektiği belirtilmiştir. Mağdurun ihaleye katılma yeterliği bulunmuyorsa sanıkların tehdit ve kasten yaralama suçlarından yargılanması gerektiği de vurgulanmıştır.
- Sonuç: Eksik incelemeyle hüküm kurulduğu gerekçesiyle karar bozulmuştur.
Cebir Kullanarak İhaleye Fesat Karıştırmaya Teşebbüs (Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 2014/8838 K.)
Sanık Z. A.'ın, Kocaali Devlet Hastanesince 16/12/2008 tarihinde düzenlenen temizlik hizmet alımı ihalesine teklif vermek üzere gelen katılanın "siz ihaleye girmeyin, size istediğiniz kadar para veririm" şeklindeki teklifi kabul etmemesi üzerine Z. T.'yla birlikte saldırıp basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek şekilde kasten yaralayarak ihale sürecindeki işlemlere katılmasını engellemeye çalışmalarına rağmen katılanın ihaleye katılarak kazanması şeklinde gerçekleştiği anlaşılan olayda; eylemin TCK'nın 235/2-c,35. maddelerinde düzenlenen cebir kullanmak suretiyle ihaleye fesat karıştırmaya teşebbüs suçunu oluşturduğu kabul edilmelidir.
Tehdit Yoluyla Zincirleme İhaleye Fesat Karıştırma (Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 2014/6538 K.)
Hatay Gümrük Müdürlüğü Antakya Tasfiye Şube Müdürlüğünce 16/06/2011 tarihinde yapılan ihalesi öncesinde, sanıkların fikir ve eylem birliği içerisinde hareket etmek suretiyle mağdurlar M. O. ve İ. G. E.'ı sözkonusu aracın ihalesine girmemeleri, girseler de pey sürmemeleri hususunda uyardıktan sonra "ihaleyi kazansalar bile oradan çıkamayacakları, aracı bulunduğu park yerinden alamayacakları, il sınırları dışına çıkamayacakları" şeklinde sözler söyleyerek tehdit ettikleri, bunun sonucunda mağdur M.'un ihale yerini terkettiği, İ.'ın ise bu aracın ihalesine katılmayacağını söyleyerek salona girdiği, M.'un patronu olan H. Y.'ın durumu telefonla yetkililere bildirmesi nedeniyle ihale başlamadan önce komisyon başkanının tehdit edilip edilmediklerini sorması üzerine tanık A. M.'nun "araç sahibi biziz, baba yadigarı, biz alacağız" denildiğini söylemesi ve mağdur İ.'ın da kendini belli etmemek için baş hareketiyle tehdidi doğrulamasının ardından komisyon kararıyla aracın ihale satış listesinden çıkarıldığı, böylelikle sanıkların TCK'nın 235/2-c maddesinde düzenlenen (tehdit yoluyla) ihaleye fesat karıştırma suçunu aynı Yasanın 43/2. maddesi kapsamında kalacak şekilde hukuksal anlamda tek bir fiille birden fazla kişiye karşı zincirleme şekilde işledikleri kabul edilmelidir. Bu tür dosyalarda savunmanın doğru kurgulanması için bir ağır ceza avukatı desteği almanızı öneririz.
İhaleye Fesat Karıştırma Suçundan Beraat (Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 2014/11162 E. - 2018/9687 K.)
- Olay: … Atatürk Stadyumu'na ilave tribün yapılması ve modernizasyon inşaatı ihalesi, ihaleye girme koşullarını taşımamasına rağmen sanığa verilmiştir. Bu nedenle sanık ve ihale komisyonu üyesi diğer sanıklar hakkında ihaleye fesat karıştırma suçundan kamu davası açılmıştır.
- Yerel mahkeme: Ağır ceza mahkemesinde beraat kararı verilmiş, bu karara karşı temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
- Yargıtay'ın değerlendirmesi: Yargıtay, mahkemenin soruşturma aşamasında raporu hazırlayanlar dışında yeni bir bilirkişi heyetinden rapor almadan, yalnızca sanık savunmalarına dayanarak sanıkların hukuki durumunu belirlediğini tespit etmiştir. Yetersiz bilirkişi raporu, eksik inceleme ve yetersiz gerekçeyle beraat kararı verilmesi doğru bulunmamıştır.
- Sonuç: Yerel mahkemenin hükmü bozulmuştur.
