Türk Ceza Kanununun 62. Maddesinde iyi hal indirimi düzenleme alanı bulmuştur. Cezayı hafifleten hallerden biri olan iyi hal indirimi, ceza almasına karar verilen failin cezasının geçmişine, yargılama esnasındaki tutumuna ve sosyal ilişkilerine göre indirilmesidir.
İyi hal indirimi hâkimin takdir yetkisindedir. Bu açıdan bir takdiri indirimdir.
Türk Ceza Kanunu Madde 62 : Fail yararına cezayı hafifletecek takdiri nedenlerin varlığı halinde hakim, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine, müebbet hapis cezası verir. Bunun yanı sıra Müebbet hapis cezası yerine ise, yirmi beş yıl hapis cezası verir. Diğer cezaların altıda birine kadarını indirir.
Takdiri indirim nedeni olarak, failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları veya cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkilerinin göz önünde bulundurulması mümkündür. Ancak failin duruşmadaki mahkemeyi etkilemeye yönelik şeklî tutum ve davranışları, takdiri indirim nedeni olarak dikkate alınmaz. Dolayısı ile takdiri indirim nedenlerini hakim, kararında gerekçeleriyle gösterir.
Kanuna göre iyi hal indirimi sonucu uygulanan indirim oranları şu şekildedir:
İyi hal yani takdiri indirim için cezalar açıkladığımız gibi hafifletilir.
Takdiri indirim her suç için uygulanabilen bir düzenlemedir. Hakimin takdir yetkisi sınırsız değildir. Bu yönde verilen her kararın gerekçeli olması gerekir. Sanığın lehe olan hükümlerin uygulanmasını talep etmesi halinde bu uygulama takdiri indirimi de kapsar.
Hakimin verdiği cezayı alt sınırdan vermiş olması iyi hal indiriminin uygulanmasının önünde engel oluşturmaz. Hakim cezayı alt sınırdan da verse iyi hal indirimi uygulama alanı buluyorsa uygulanır.Fail suçu işlediğini kabul etmişse takdirim indirim uygulanması Yargıtay tarafından zorunlu görünmüştür.
İyi hal indirimi yargılama sonunda verilen ceza üzerinden 1/6 oranında indirim yapılır. Öncelikle hakim suçun kanunda karşılığı olan cezaya karar verir. Sonrasında mevcut olan ağırlaştırıcı ya da hafifletici sebeplerle birlikle ceza artacak ya da inecektir. Bu noktadan sonra takdiri indirim sebebi varsa ceza 1/6 oranında indirim olur.
Yargıtay CGK 31/01/2012 tarihli, 2011/4-277 E., 2012/4 K.
…Serbest takdir sisteminin bir gereği olarak da olayda sanık yararına takdiri indirimin uygulanmasını gerektiren nedenlerin varlığını veya yokluğunu belirleme yetkisi yargılamayı yapan hakime ait olacaktır. Zira yargılama süreci boyunca maddi gerçeğe ulaşma ve adaleti sağlama yolunda çaba harcayan hakim, sanığı birebir gözlemleyen ve bu bağlamda takdiri indirim nedenlerinin varlığı ya da yokluğunu en iyi tespit edecek konumdaki kişidir. Hakim; ‘failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışları, cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkilerinin yanında, her somut olaya göre değişecek ve önceden öngörülmeyecek nedenleri de birlikte değerlendirerek bu hususta hak, adalet ve nasafet kurallarına uygun biçimde uygulama yapacaktır. Ancak hakimin bu konudaki takdir yetkisi sınırsız değildir. Bütün kararlarda olduğu gibi takdiri indirimin uygulanmasına veya uygulanmamasına ilişkin kararlar da gerekçeli olmalıdır. Bununla birlikte gösterilen gerekçelerin hak, adalet ve nasafet kuralları ile dosya içeriğine uygunluğunun Yargıtay denetimine tabi olacağında da kuşku bulunmamaktadır.
Takdiri indirim, mahkûmiyet hükmü kurulurken uygulanır. TCK 61. madde uyarınca hâkim önce temel cezayı belirler; ardından nitelikli hâller, teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü ve akıl hastalığı gibi artırım ve indirim nedenlerini sırasıyla uygular. TCK 62'deki takdiri indirim, bu hesaplamanın en son aşamasında, ortaya çıkan cezaya uygulanır.
Bu nedenle haksız tahrik veya etkin pişmanlık indirimi ile iyi hal indirimi birlikte uygulanabilir. Sonuç ceza, önce diğer indirimlere, en son da takdiri indirime tabi tutulur.
Evet. TCK 62/2 uyarınca takdiri indirim nedenleri kararda gösterilmelidir. Yargıtay, sanığın duruşmadaki davranışları ve geçmişi lehine değerlendirilebilecek hâlde iyi hal indiriminin "yasal ve yeterli gerekçe gösterilmeden" uygulanmamasını bozma sebebi saymaktadır. Takdiri indirim uygulanmayan kararlara karşı istinaf ve temyiz aşamasında bu yönden itiraz edilebilir.
Uygulamada sıkça karıştırılan iki kavram vardır:
Birincisi cezanın miktarını, ikincisi cezanın ne zaman sona ereceğini etkiler.
Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası müebbet hapse, müebbet hapis cezası 25 yıl hapse çevrilir. Diğer cezalarda ise cezanın altıda birine kadarı indirilir. Örneğin 6 yıl hapis cezasında takdiri indirim uygulandığında sonuç ceza 5 yıl olur.
Hayır. Takdiri indirim, adından da anlaşılacağı üzere hâkimin takdirindedir. Ancak hâkim, indirimi uygulasa da uygulamasa da gerekçesini kararda göstermek zorundadır.
Bölge adliye mahkemesi, duruşma açarak yeniden hüküm kurduğu durumlarda takdiri indirim konusunda da değerlendirme yapabilir. Duruşma açılmadan verilen kararlarda ise ilk derece mahkemesinin değerlendirmesinin hukuka uygunluğu denetlenir.
Suçu inkâr etmek, savunma hakkının kullanılmasıdır ve tek başına takdiri indirimin uygulanmamasına gerekçe yapılamaz. Yargıtay da inkârın tek başına iyi hal indirimini engelleyen bir sebep olmadığını kabul etmektedir.
İstanbul Barosu'na kayıtlı olan Avukat Mehmet Genç, mezun olduğu tarihten bu yana avukatlık mesleğini aralıksız olarak sürdürmektedir. İstanbul Barosu bünyesinde kurduğu avukatlık bürosuyla Ceza Hukuku, Miras Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Bilişim Hukuku başta olmak üzere birçok hukuk alanında avukatlık faaliyeti göstermektedir.
Avukat Mehmet Genç Hakkında