Suç duyurusu meydana gelen suçla ilgili şikayetçinin yani suçtan zarar gören ve mağdur olan kişinin işlenen bir suçu savcılığa bildirmesi, şikayet edilmesidir.
Şikayet, suçtan zarar görenin suçla ilgili soruşturma ve kovuşturma yapılmasını talep etmesidir. Türk Ceza Kanunu'nda bazı suçlar şikayete tabi iken bazıları değildir. Bu itibarla şikayete tabi suçların şikayeti gerçekleşmedikçe soruşturma ve dolayısıyla kovuşturması yapılamayacaktır. Şikayet hakkını yalnızca hak sahibi kullanmalıdır, bu hak mirasçılara geçmez. Ancak, şikayetçi(müşteki) şikayet hakkını kullandıktan sonra vefat ederse, mirasçıları davaya katılan sıfatıyla katılabilirler.
İhbar ise bir suçun varlığından haberdar olan kimsenin bu durumu yetkili makamlara bildirmesidir. Ancak şikayet etme hakkı yalnızca suçtan zarar görenindir.
Sözlü ya da yazılı bir şekilde yapılabilir. Suç duyurusunun sözlü yapılması durumunda şikayet ya da ihbarın kayda geçmesi için yetkili makamlar işlemi yapar.
Yazılı bir şekilde suç duyurusu yapmak için dilekçe hazırlanır. Dilekçede yer alması gereken unsurlar:
Dilekçenin sonunda şikayetçi olunduğu açık bir şekilde belirtilmelidir. Bu noktada avukat desteği almak herhangi bir hak kaybı yaşanmaması adına önem taşır
Suç duyurusu süresi, suçtan zarar görenin veya mağdurun fiil ya da faili öğrenmesinden sonra 6 aylık süre içerisinde yapılmalıdır. Yargıtaya göre bu süre hak düşürücü süredir. Bunun yanında şikayet daima suç için öngörülmüş olan dava zamanaşımı süresi içinde yapılmalıdır. Bu süre farklılık gösteriyor olmakla birlikte genellikle 8 yıldır.
Suç duyurusu ve şikayet ; Cumhuriyet Başsavcılıklarına, Kolluk makamlarına, Valilik veya Kaymakamlığa, Mahkemeye, Elçilik veya Konsolosluklara yapılır. Kolluk, valilik ve kaymakamlık suç işlendiğini savcılığa bildirir. Bu ise ihbar niteliğindedir.
Şikayet dilekçesi veya beyanı üzerine Savcılık iddianın suç teşkil ettiği kanaatine vardığı takdirde suçu araştırmak adına soruşturma başlatacaktır. Ceza hukukunda savcılık soruşturma evresinde delilleri toplar, varsa tanıkları dinler, keşik ve bilirkişi incelemelerini yapar ve iddianın doğruluğunu bu şekilde araştırır. Savcılık iddianın doğruluğu yönünde yeterli veri toplayarak suçun oluştuğuna kanaat getirirse kovuşturma aşamasına geçilecektir. Bu evrede öncelikle duruşma hazırlığı gerçekleşir. Hakim duruşmada tarafları dinler ve hükme bağlar. Hakim davaya hüküm verir . Bu hükme karşı kanun yolları açıktır.
Suçtan zarar görenin savcılığa şikayette bulunması bir ücrete tabi değildir. Şikayet herhangi bir masrafa tabii değildir.
Suç duyurusu sözlü olarak da yapılabilir; ancak yazılı dilekçe, olayın eksiksiz anlatılması ve delillerin düzenli sunulması açısından daha etkilidir. Dilekçede şu bilgilere yer verilmelidir:
İSTANBUL CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA
ŞİKÂYETÇİ: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: ...), Adres: ...
ŞÜPHELİ: Ad Soyad / Faili meçhul
SUÇ: Tehdit
SUÇ TARİHİ: ../../....
AÇIKLAMALAR: 1- Şüpheli, ../../.... tarihinde saat ... sıralarında ... numaralı telefondan tarafıma gönderdiği mesajlarda "..." şeklinde ifadeler kullanarak hayatıma yönelik tehditte bulunmuştur. 2- Mesajların ekran görüntüleri dilekçe ekinde sunulmuştur. Olaya ilişkin tanık bilgileri aşağıda yer almaktadır.
DELİLLER: Mesaj ekran görüntüleri, HTS kayıtları, tanık beyanları ve sair deliller.
SONUÇ VE İSTEM: Şüphelinin üzerine atılı suçtan cezalandırılması amacıyla kamu davası açılmasına karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.
Tarih – İmza
Şikâyete bağlı suçlarda şikâyetçi, hüküm kesinleşinceye kadar şikâyetinden vazgeçebilir. Soruşturma aşamasında vazgeçilmesi hâlinde kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma aşamasında ise sanığın kabulü şartıyla davanın düşmesine karar verilir. Re'sen soruşturulan suçlarda ise şikâyetten vazgeçmenin soruşturmaya etkisi yoktur. Ayrıca vazgeçilen şikâyet, aynı fiil nedeniyle yeniden yapılamaz.
Bir kişinin, işlemediğini bildiği bir suçu işlemiş gibi gösterilerek şikâyet edilmesi iftira suçunu oluşturur. İşlenmediğini bildiği bir suçu işlenmiş gibi bildirmek ise suç uydurma suçudur. Bu nedenle şikâyet dilekçesindeki anlatımların gerçeğe uygun olması ve delillerle desteklenmesi önemlidir.
Evet, ihbar isimsiz olarak da yapılabilir. Ancak ihbarın soyut ve genel nitelikte olması, somut bir olaya dayanmaması hâlinde savcılık soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verebilir. Bu nedenle ihbarda olayın yer, zaman ve kişi bilgilerinin mümkün olduğunca açık verilmesi gerekir.
Şikâyet sonrasında verilen soruşturma numarasıyla ilgili Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma bürosundan bilgi alınabilir. Taraf olduğunuz soruşturma dosyalarını e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı'nda da görüntüleyebilirsiniz.
Suçtan zarar gören, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.
Hayır. Herkes doğrudan savcılığa veya kolluğa başvurarak suç duyurusunda bulunabilir. Ancak delillerin doğru şekilde sunulması ve sürecin takibi açısından avukat desteği faydalı olabilir.
İstanbul Barosu'na kayıtlı olan Avukat Mehmet Genç, mezun olduğu tarihten bu yana avukatlık mesleğini aralıksız olarak sürdürmektedir. İstanbul Barosu bünyesinde kurduğu avukatlık bürosuyla Ceza Hukuku, Miras Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Bilişim Hukuku başta olmak üzere birçok hukuk alanında avukatlık faaliyeti göstermektedir.
Avukat Mehmet Genç Hakkında