Türk Borçlar Kanunu’na göre kira sözleşmesi kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Kira sözleşmesi TBK madde 299’da; “Kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.” şeklinde tanımlanmıştır. Genel olarak kiraya veren malik olmakla birlikte, her kiraya verenin malik olma zorunluluğu yoktur.
Kira sözleşmesi yapılırken sözleşmede yer alması gereken bilgiler ve bu bilgilerin eksiksiz ve doğru bir şekilde doldurulması ilerde oluşabilecek uyuşmazlıkların önlenmesinde önem taşımaktadır. Sözleşmede ev sahibinin ve kiracının isimleri, adresleri ve iletişim bilgileri açıkça belirtilmelidir. Kiralanan konutun tam adresi ve özellikleri sözleşmede açıkça yer almalıdır. Aylık kira bedeli açık ve net bir şekilde belirtilmelidir. Ayrıca, kira ödemelerinin ne zaman ve nasıl yapılacağı (banka hesabı bilgileri, elden ödeme, vb.) açıkça belirtilmelidir. Kiracıdan alınacak depozito miktarı ve depozitonun ne şartlar altında iade edileceği belirtilmelidir. Kiracının konutu nasıl kullanabileceği, tadilat yapma hakkı olup olmadığı ve diğer yükümlülükleri açıkça belirtilmelidir. Kiralamanın başlangıç ve bitiş tarihi açık bir şekilde belirtilmelidir. Kiralama süresi belirli bir süreliğine mi, yoksa belirsiz süreli mi olacak şeklinde açıklık sağlanmalıdır. Kiracı veya ev sahibi sözleşmeyi nasıl feshedeceği, fesih bildirim süreleri ve koşulları sözleşmede yer almalıdır.
Kira sözleşmesi kiraya veren mülk sahibi ve kiracı arasında yapılır. Fiili ehliyetine sahip her gerçek veya tüzel kişi kira sözleşmesi yapmaya ehildir. Ayırt etme gücüne sahip küçük ve kısıtlılar yasal temsilcilerinin izni ile kira sözleşmesi yapabilirler veya yasal temsilcileri onlar adına kira sözleşmesi yapabilirler. Bir yıl veya daha uzun süreli ürün ve üç yıl veya daha uzun süreli taşınmaz kirası sözleşmeleri yapılması için vesayet makamının izninin alınması gerekir. Ayırt etme gücüne sahip olmayanlar adına ancak yasal temsilcileri kira sözleşmesi yapabilirler.
Kira anlaşmaları, tarafların mutabakatıyla ya belirli süreli ya da belirsiz süreli olarak düzenlenebilir. Kira süresinin belirlenmesi konusunda yasal bir üst sınır bulunmamaktadır. Dolayısıyla, mülk sahibi ile kiracı arasında yapılacak anlaşmaya göre, örneğin 50 yıl gibi uzun süreli bir kira anlaşması bile mümkündür. Kira sözleşmeleri genellikle 1 yıllık süreyle yapılmaktadır. 1 yıllık kira sözleşmesi, hem kiracı hem de mülk sahibi için belirli bir zaman dilimi boyunca güvenlik ve istikrar sağlar. Belirli süreli kira sözleşmelerinde Eğer sözleşmede belirtilen süre dolmuş ve her iki taraf da sözleşmeyi feshetme veya değiştirme konusunda herhangi bir adım atmamışsa, sözleşme genellikle aynı koşullarla bir dönem daha uzar. Belirsiz süreli sözleşemelerde ise sözleşmenin sonlandırılabilmesi için tarafların birbirlerine yasal olarak belirlenen süre öncesinde ihbar etmeleri gerekir.
Öncelikle sözleşmeyi hazırlayan kiraya verenin mülk sahibi olduğuna ilişkin tapuyu ya da vekaleti görerek başlamak gerekir. Sözleşmeye mülke ilişkin adres bilgisi, mülkün niteliği gibi temel bilgileri doldurulur Kiracı ve kiraya veren kişilerin T.C. kimlik bilgilerinin yazıldığından emin olun. Kiraya veren ile anlaşılan kira bedelini ve ödeme tarihlerini de yazılmalıdır.Son olarak kiralanan mülkün içindeki demirbaşlara ait bilgileri doldurulur. Kira sözleşmesinin tüm sayfalarında her iki tarafın da imzası yer almalıdır. Kontratın kefiller huzurunda imzalanması daha sağlıklı olacaktır.
Yine sözleşmeye, kira bedelinin yatırılacağı banka hesap bilgilerini ve hangi yoldan ödeme yapılacağını detaylı olarak yazılmalıdır. Kira kontratında depozitonun içeriği ve hangi şartlarda iade edileceği açık bir şekilde belirtilmelidir.
ARAÇ KİRALAMA SÖZLEŞMESİ
| SÖZLEŞME TARİHİ |
|
| KİRAYA VERENİN |
|
| ADI VE SOYADI (UNVANI) |
|
| ADRESİ |
|
| VERGİ DAİRESİ |
|
| VERGİ NUMARASI |
|
| TELEFON |
|
| ARAÇ PLAKA NO |
|
| ARAÇ MODEL/MARKA |
|
| KİRALAYANIN |
|
| ADI VE SOYADI (UNVANI) |
|
| ADRESİ |
|
| VERGİ DAİRESİ |
|
| T.C. KİMLİK NUMARASI |
|
| TELEFON NUMARASI |
|
| AYLIK KİRA BEDELİ |
|
(Yukarıdaki maddelerde yer alan bilgileri kişi kendi durum ve koşullarına göre doldurmalıdır. Yukarıda kişinin kendi özel durumuna ilişkin yer almayan husus mevcut ise özel olarak o konu ile ilgili bir madde eklenmelidir.)
İşbu sözleşme 2(iki) nüshadan oluşmaktadır. Kiraya veren ve kiralayan bu sözleşmeye ilişkin tüm maddeleri özgür ve hür iradeleri okumuş; …/…/.. tarihinde imzalanmıştır. İşbu sözleşme imzalandığı günden itibaren yürürlüğe girmektedir.
KİRAYA VEREN KİRALAYAN
İSİM-SOYİSİM İSİM-SOYİSİM
İMZA İMZA
| Tapu İli / İlçesi / Bölgesi | |
| Mahallesi / Sitesi | |
| Cadde/Sokak | |
| Bina (Blok) No / İç Kapı No. | |
| Kiralananın Cinsi | İşyeri |
| Kiralayan | |
| Kiralayanın T.C. Kimlik No | |
| Kiralayanın Adresi | |
| Kiracı | |
| Kiracının Kimlik / Vergi No’su | |
| Kiracının Adresi | |
| Sözleşme Başlangıç Tarihi | |
| Sözleşme Süresi | |
| 1 Yıllık Kira Bedeli | |
| 1 Aylık Kira Bedeli | |
| Kira Bedelinin Ödeme Şekli | |
| Kiralananı Kullanım Şekli | |
| Kiralananın Durumu | |
| Teslim Edilen Demirbaşlar |
(imza) (imza) (imza)
| GENEL KOŞULLAR |
|
(imza) (imza) (imza)
| ÖZEL KOŞULLAR |
|
| DAİRE : |
| MAHALLE : |
| SOKAK: |
| NUMARA : |
| KİRALANAN ŞEYİN CİNSİ : |
| KİRAYA VERENİN ADI – SOYADI : İKÂMETGAH VE T.C. KİMLİK NO : |
| KİRALAYANIN ADI – SOYADI : İKAMETGAH VE T.C. KİMLİK NO : |
| BİR YILLIK KİRA KARŞILIĞI : |
| BİR AYLIK KİRA KARŞILIĞI : |
| KİRANIN NE ŞEKİLDE ÖDENECEĞİ : |
| KİRA SÜRESİ : |
| KİRANIN BAŞLANGIÇ TARİHİ : |
| KİRALANAN ŞEYİN ŞİMDİKİ DURUMU : |
| KİRALANAN ŞEYİN NE İÇİN KULLANILACAĞI: |
| KİRALANAN ŞEY İLE BERABER TESLİM OLUNAN DEMİRBAŞ EŞYANIN BEYANI
|
KİRA SÖZLEŞMESİ ÖZEL HÜKÜMLERİ
Tarafların özgür rızaları tahtında tanzim ve imza olunan ve ….. maddeden ibaret “ Özel hükümleri” içeren işbu sözleşme ; iki suret olarak düzenlenmiş ve taraflara birer sureti verilmiştir. Düzenleme tarihi ../../…. KİRACI KİRAYA VEREN |
Türkiye'de yabancılarla kira sözleşmesi yapma süreci, Türk vatandaşları için geçerli olan kurallara benzer. Ancak yabancı uyruklu kişilerin Türkiye'de mülkiyet veya kiralama işlemleri yapmadan önce belirli izinlere ve prosedürlere uymaları gerekir. Kişi Türkiye’de turist vizesine sahipse yabancı kimlik kartına sahip olmayacaktır. Bu halde herhangi bir uyuşmazlık durumunda ev sahibi karşısında bir muhatap bulamayabilir. Bu nedenle kira sözleşmesi yapılacak yabancıların mutlaka uzun dönem oturma iznine ve yabancı kimlik kartına sahip olmaları gerekmektedir. Bunun doğal bir sonucu olarak kiracının kimlik bilgilerinin güncel ve pasaportunun en az öngörülen bitiş süresinden 6 ay sonraya kadar geçerli olması gerekmektedir.
Türk Borçlar Kanunu tarafından özel olarak ele alınmıştır. Kanunun 344. maddesinin 4. fıkrasına göre, kira bedeli yabancı para birimi olarak belirlenmişse, Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un hükümleri saklı kalmak kaydıyla, beş yıl boyunca kira bedelinde değişiklik yapılamaz. Ancak, "aşırı ifa güçlüğü" başlıklı 138. madde hükmü de dikkate alınarak, beş yıl geçtikten sonra kira bedelinin belirlenmesinde yabancı paranın değerindeki değişiklikler de göz önünde bulundurularak üçüncü fıkra hükümleri uygulanır.
Türkiye'de yerleşik kişiler arasındaki menkul ve gayrimenkul alım satım, taşıt ve finansal kiralama dahil her türlü menkul ve gayrimenkul kiralama, leasing ile iş, hizmet ve eser sözleşmelerinde, sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri, döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılamaz.
Ancak, Türk vatandaşı olmayıp Türkiye'de yerleşik kişilerin sadece alıcı veya kiracı olarak bulundukları durumlarda istisna vardır. Bu durumda, bu kişilerin taraf olduğu gayrimenkul sözleşmelerinde, sözleşme bedelinin ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerinin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılması mümkündür.
Belirli süreli kira sözleşmesinin tanımı ise TBK m.300/2’de açıklanmıştır. Buna göre tarafların sözleşme için açık veya örtülü olarak belirli bir süre öngörmeleri ve sözleşmenin kararlaştırılan süre bitiminde sona ermesi için herhangi bir bildirime gerek bulunmaması halinde belirli süreli kira sözleşmesinin varlığı kabul edilecektir
Belirli süreli konut ve çatılı işyeri kiralarında TBK m.347/1 uyarınca, öngörülen sürenin dolmasından en az on beş gün önce kiracı tarafından fesih bildiriminde bulunulmazsa sözleşme aynı koşullarla ve bir yıl süreyle kendiliğinden uzamaktadır. Dolayısıyla belirli süreli konut ve çatılı işyeri kira sözleşmelerinde sürenin dolması kira sözleşmesini kendiliğinden sona erdirmez. Kiracı belirli süreli sözleşmenin süresinin bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunarak sözleşmeyi sona erdirme imkânına sahiptir. Bu durum TBK m.348’de “Konut ve çatılı işyeri kiralarında fesih bildiriminin geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır.” Düzenlemesi ile açıkça kabul edilmiştir
Belirsiz süreli kira sözleşmelerinde taraflar kira sözleşmesinde belli bir süre belirlemezler. Burada süre hususu sözleşmenin sona erdirilme aşamasında önem taşımaktadır. Belirsiz süreli kira sözleşmesi kiraya veren kira sözleşmesinin yenilenme tarihinden itibaren en geç 3 ay öncesinde kiracıya yazılı fesih bildirimde bulunmalıdır. Kiraya veren yazılı bildirimde bulunduktan sonra kira sözleşmesinin yenilenme tarihinden itibaren en geç 1 ay içerisinde tahliye davasını açması gerekecektir.
İstanbul Barosu'na kayıtlı olan Avukat Mehmet Genç, mezun olduğu tarihten bu yana avukatlık mesleğini aralıksız olarak sürdürmektedir. İstanbul Barosu bünyesinde kurduğu avukatlık bürosuyla Ceza Hukuku, Miras Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Bilişim Hukuku başta olmak üzere birçok hukuk alanında avukatlık faaliyeti göstermektedir.
Avukat Mehmet Genç Hakkında