Mehir, İslam hukuku ve Türk Medeni Kanunu kapsamında, evlilik akdi sırasında veya sonrasında erkeğin eşine vermeyi taahhüt ettiği mal veya para olarak tanımlanır. Mehir, kadının ekonomik güvencesini sağlamak amacıyla verilmekte olup, kadının kişisel malı sayılır.
Mehir, evlenme anında ya da devamında, ya da evliliğin sona ermesi halinde kadına verilebilir.
1. Muaccel Mehir (Peşin Mehir): Nikâh akdiyle birlikte derhal ödenmesi gereken mehirdir.
2. Müeccel Mehir (Geciktirilmiş Mehir): Boşanma, ölüm veya belirlenen bir sürenin dolması gibi bir olay gerçekleştiğinde ödenmesi gereken mehirdir.
Türk Medeni Kanunu’nda mehir ile ilgili açık bir düzenleme bulunmamakla birlikte, kişiler arasındaki sözleşme özgürlüğü çerçevesinde geçerli kabul edilmektedir. Yargıtay içtihatları, mehir anlaşmalarını bağış veya borç ilişkisi kapsamında değerlendirmektedir.
Mehir, bir borç ilişkisi doğurur ve kadının alacağı olarak kabul edilir. Kadın, eşinden veya mirasçılarından mehiri talep edebilir ve dava açabilir. Mehirin ödenmemesi durumunda icra yoluna da başvurulabilir.
Yargıtay içtihatlarına göre mehir davalarına bakmakla görevli mahkeme, kural gereği aile mahkemeleridir. Fakat Borçlar Kanunu m.296 hükmü uyarınca, bağışlama vaadinden rücu talepli davalarda asliye hukuk mahkemeleri görevlidir.
Senet No:
Düzenlenme Tarihi:
Düzenlenme Yeri:
Taraflar:
1. Mehir Veren (Koca):
Adı Soyadı:
T.C. Kimlik No:
Adres:
2. Mehir Alan (Kadın):
Adı Soyadı:
T.C. Kimlik No:
Adres:
Mehir Miktarı ve Türü:
İşbu senet ile, (koca adı), evlilik akdi gereği olarak eşi (kadın adı)’na aşağıda belirtilen mehrin verilmesini kabul ve taahhüt eder:
1. Mehir Miktarı: (altın, nakit para, mal, mülk vb.)
2. Mehir Türü: Peşin (Muaccel) / Vadeli (Müeccel)
3. Vadeli Mehrin Ödeme Tarihi:
Şartlar ve Taahhütler:
Koca, belirtilen mehir miktarını, belirlenen tarihte eksiksiz olarak eşine teslim edeceğini kabul eder.
Eş, mehrin tam ve eksiksiz teslimini aldığında, işbu senedin hükümleri sona erecektir.
Taraflar, bu mehir taahhüdüne ilişkin herhangi bir ihtilaf durumunda İslam hukuku ve yürürlükteki medeni hukuk hükümlerine uygun hareket edeceklerini kabul ederler.
İmza ve Onaylar:
Mehir senedi yazılı, imzalı ve en az iki şahit huzurunda düzenlenmelidir.
Resmi geçerlilik kazanması için noter veya dini nikah kıyan yetkili kişi tarafından onaylanabilir.
Eğer mehir taşınmaz mal veya yüksek değerli varlıklardan oluşuyorsa, noter huzurunda düzenlenmesi önerilir.
Bu senet, evlilik sürecinde kadının haklarını güvence altına alarak ileride çıkabilecek hukuki anlaşmazlıkları önlemeye yardımcı olur.
Türk Medeni Kanunu’nda mehir kavramı açıkça yer almasa da, İslam hukukuna ve dini nikaha dayanan evliliklerde boşanmış kadının mehrini alma hakkı devam eder. Eğer boşanma sırasında mehir konusu göz ardı edilmişse, kadının bu konuda talepte bulunma hakkı vardır.
Eğer evlilik sırasında mehrin miktarı belirlenmişse, boşanma durumunda kadın bu mehir miktarını talep edebilir.
Eğer mehrin miktarı belirlenmemişse, kadının talep edebileceği mehir, makul bir miktar olarak belirlenebilir.
Boşanma kadının kusurlu olmadığı bir sebeple gerçekleşmişse, kadın mehir alabilir. Kadın kusurlu ise, mehirin tamamını talep etmeyebilir veya mehir miktarı indirilebilir.
Ayrıca, Türk hukukunda mal rejimi ve tazminat hakları da dikkate alınarak, kadın boşanma halinde mal paylaşımı ve tazminat talepleriyle ilgili de haklarını arayabilir.
Eğer boşanma, kadının kusuru nedeniyle gerçekleşmişse (örneğin, aldatma, şiddet, eşin haklarını ihlal etme gibi nedenlerle), kadın mehrini tam olarak alamayabilir.
Kadın, boşanmanın kendisinin kusurundan dolayı gerçekleştiğini ispat ederse, mehrin tamamı reddedilebilir ya da azaltılabilir.
Eğer kadın, evlilik sırasında ya da boşanma öncesinde mehrinden feragat etmişse, yani mehrini istemediğini belirten bir anlaşma yapmışsa, mehir talep edilemez.
Bu tür bir feragat genellikle evlilik sözleşmesi veya boşanma anlaşmasıyla yapılabilir. Feragat anlaşması geçerli olduğunda, kadının mehrine ilişkin talep hakkı düşer.
Kadın, evlilik birliği içerisinde yaşamadıysa veya evliliği hiç fiilen gerçekleştirmemişse (örneğin, nikah yapılmış ama evlilik ilişkisi gerçekleşmemişse), mehir alması gerekmez.
Evliliğin gerçekleşmemesi durumunda, mehir talep hakkı ortadan kalkabilir.
Eğer kadın, evlilik sırasında zina yapmışsa (yani, sadakatsizlik veya evlilik dışı cinsel ilişki kurmuşsa), bu durum da mehirin alınamamasına neden olabilir.
Türk Medeni Kanunu’na göre zina, boşanma sebebidir ve bu durumda kadının mehrini talep hakkı sınırlanabilir.
Sonuç olarak, kadının mehir alma hakkı, yukarıda belirtilen durumlar dışında genellikle hukuken korunur. Ancak, kadının boşanma durumundaki kusuru veya anlaşmalarına göre mehir talebi sınırlanabilir veya reddedilebilir.
Türk Medeni Kanunu'nda mehir ayrıca düzenlenmemiştir. Yargıtay, yazılı olarak kararlaştırılan mehri genellikle Türk Borçlar Kanunu kapsamında bağışlama vaadi olarak nitelendirmektedir. Bu nedenle:
Mehir için genellikle belirli miktarda altın, döviz veya Türk lirası kararlaştırılır. Altın olarak kararlaştırılan mehirde, talep tarihindeki değer veya altının aynen iadesi talep edilebilir.
Ziynet eşyaları, düğünde kadına takılan ve kadının kişisel malı sayılan takılardır. Mehir ise evlilik nedeniyle erkeğin kadına vermeyi taahhüt ettiği mal veya paradır. Ziynet eşyası düğünde fiilen teslim edilmişken, mehir genellikle boşanma veya ölüm gibi ileri bir tarihte ödenecek şekilde kararlaştırılır. Her iki talep de aynı boşanma davasıyla birlikte veya ayrı bir davayla ileri sürülebilir.
Mehri taahhüt eden eşin ölümü hâlinde mehir alacağı, terekenin borcu olarak kabul edilir. Kadın, mirasçılardan biri olarak miras payını alabileceği gibi, ayrıca mehir alacağını da tereke borcu olarak mirasçılardan talep edebilir. Mirasçılar, terekenin borca batık olması hâlinde mirası reddederek kişisel sorumluluktan kurtulabilir.
Mehir alacağı, genel zamanaşımı süresine tabidir. Zamanaşımının başlangıcı, mehrin muaccel olduğu yani talep edilebilir hâle geldiği tarihtir. Uygulamada mehrin boşanma veya ölüm hâlinde ödeneceği kararlaştırıldığından, zamanaşımı genellikle boşanma kararının kesinleşmesi veya ölüm tarihinden itibaren başlar. Evlilik devam ettiği sürece eşler arasındaki alacaklar için zamanaşımı işlemez. Boşanma ve aile hukuku süreçlerinde hak kaybı yaşamamak için deneyimli bir Beşiktaş boşanma avukatı ile çalışmanız önerilir.
Türk Medeni Kanunu'nda mehir adıyla bir düzenleme yoktur; ancak yazılı olarak kararlaştırılan mehir, Yargıtay tarafından bağışlama vaadi olarak geçerli kabul edilmekte ve mahkeme yoluyla talep edilebilmektedir.
Hayır. Mehir senedinin yazılı olması ve taraflarca imzalanması yeterlidir. Ancak ispat kolaylığı ve ileride çıkabilecek uyuşmazlıkların önlenmesi için noterde düzenlenmesi tavsiye edilir.
Boşanma davasıyla birlikte talep ediliyorsa aile mahkemesinde, boşanmadan sonra ayrı bir dava olarak açılıyorsa da evlilik ilişkisinden kaynaklandığı için kural olarak aile mahkemesinde görülür. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.
Mehir senedine dayanılarak dava açılabilir veya senedin niteliğine göre icra takibi başlatılabilir. Mahkeme kararından sonra borç ödenmezse alacak, cebri icra yoluyla tahsil edilir.
İstanbul Barosu'na kayıtlı olan Avukat Mehmet Genç, mezun olduğu tarihten bu yana avukatlık mesleğini aralıksız olarak sürdürmektedir. İstanbul Barosu bünyesinde kurduğu avukatlık bürosuyla Ceza Hukuku, Miras Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Bilişim Hukuku başta olmak üzere birçok hukuk alanında avukatlık faaliyeti göstermektedir.
Avukat Mehmet Genç Hakkında