İstanbul Barosu'na kayıtlı olan Avukat Mehmet Genç, mezun olduğu tarihten bu yana avukatlık mesleğini aralıksız olarak sürdürmektedir. İstanbul Barosu bünyesinde kurduğu avukatlık bürosuyla Ceza Hukuku, Miras Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Bilişim Hukuku başta olmak üzere birçok hukuk alanında avukatlık faaliyeti göstermektedir.
Devamını Oku
Hâkim ve savcılar, yargı erkinin temel taşlarıdır. Hâkimler, tarafsızlık ilkesiyle hukuki uyuşmazlıkları çözen ve karar veren yargı mensuplarıdır. Savcılar ise kamu adına suçları soruşturan, delil toplayan ve dava açan hukuk görevlileridir. Her iki meslek de hukuk fakültesi mezunlarına açıktır ve zorlu bir sınav sürecinden sonra mesleğe adım atılır. Türkiye’de hâkimlik ve savcılık mesleği, yüksek sorumluluk ve etik yükümlülükler taşıyan, toplumsal adaletin sağlanmasında kritik öneme sahip kariyerlerdir.
Hâkimler, hukuk kurallarına göre davaları bağımsız ve tarafsız şekilde karara bağlayan yargı mensuplarıdır. Ceza, hukuk, idare gibi farklı alanlarda görev yapabilirler. Görevleri; delilleri değerlendirmek, duruşmaları yönetmek, karar ve hüküm vermektir.
Savcılar ise suç işlendiği iddiasıyla kamu adına harekete geçen ve soruşturma sürecini yürüten kişilerdir. Delil toplamak, şüphelileri sorgulamak, iddianame düzenlemek ve kamu davasını açmak başlıca görevleridir. Ceza yargılamasının başlatılmasını ve yürütülmesini sağlarlar.
Hâkim ve savcılar, Türkiye'deki yargı erkinin temel aktörleridir ve hukuk devletinin işleyişinde kilit rol oynarlar. Yargı sistemi; yasama ve yürütmeden bağımsız olan, bireylerin hak ve özgürlüklerini koruyan bir denge unsurudur. Bu sistem içinde hâkimler, taraflar arasındaki hukuki uyuşmazlıkları çözüp adaletin tesisini sağlarken; savcılar, suç şüphesi doğduğunda soruşturma başlatarak kamu adına dava açar.
2025 yılı itibarıyla hâkim ve savcı adaylığına başvurmak isteyenlerin, Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından belirlenen yasal ve mesleki şartları taşıması gerekmektedir. HSK başvuru koşulları arasında Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, hukuk fakültesinden mezun olmak, yapılacak yazılı sınavda başarılı olmak ve akabinde mülakatı geçmek temel kriterlerdir. Ayrıca adayların kamu haklarından yoksun olmaması, adli sicil kayıtlarının temiz olması ve sağlık yönünden mesleği yapmaya elverişli bulunmaları gerekir. HSK başvuru koşulları, her yıl Resmî Gazete’de ve ÖSYM kılavuzlarında ilan edilen sınav duyurusunda ayrıntılı olarak açıklanır. Başvuru sürecinde KPSS ve hâkimlik-savcılık sınav puanı gibi objektif ölçütler dikkate alınmakta olup, adaylar belirlenen kontenjanlar dâhilinde değerlendirilmektedir.
Hakim ve savcı yardımcılığı başvurusu yapacak adayların, Türkiye'deki hukuk fakültelerinden ya da denkliği YÖK tarafından kabul edilen yurtdışındaki hukuk fakültelerinden mezun olmaları gerekir. Adayların başvuru yılı itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olmaları şarttır (01 Ocak esas alınır). Ayrıca, 2025 yılı itibarıyla Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı (HMGS)’ndan başarılı olmak, yazılı sınavlara katılabilmek için zorunludur. Gerekli puanı almayan adaylar yardımcılık sınavına başvuramaz.
HSK başvuru koşullarını sağlayan ve yazılı sınavda başarı gösteren adaylar, daha sonra mülakat aşamasına davet edilir. Mülakat, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından oluşturulan komisyonlarca yürütülür ve adayın mesleki bilgi birikimi, genel kültürü, muhakeme yeteneği, etik değerlere uygunluğu ve yargı mensubuna yakışır bir tutum sergileyip sergilemediği değerlendirilir. Mülakatı başarıyla geçenler, hâkim ve savcı yardımcısı olarak atanır ve yaklaşık 3 yıl sürecek bir adaylık eğitimi başlar. Bu süreçte adaylar hem teorik eğitim alır hem de çeşitli mahkemelerde ve adliyelerde uygulamalı olarak yetiştirilir.
Hâkimlik ve savcılık mesleğine girişte ilk adım, Adalet Bakanlığı tarafından ilan edilen kontenjanlara yönelik olarak ÖSYM tarafından yapılan yazılısınavdır. Bu sınav; Adli yargı, İdari yargı ve Avukatlıktan geçiş olmak üzere üç ayrı alan üzerinden düzenlenir.
Adli Yargı ve İdari Yargı Hakimlik Sınavları toplam 100 çoktan seçmeli sorudan oluşmaktadır. Bu 100 sorunun 30’u Genel Kültür Genel Yetenek 70’i ise Alan Bilgisinden oluşmaktadır. Adli ve İdari Yargı Hakimlik sınavlarının 65 sorusu ortak derslerden oluşuyor; Türkçe (6), Matematik (6), Tarih (12), Vatandaşlık (6), Anayasa (7), İdare Hukuku (7), İyuk (7), Medeni Hukuk (7), Medeni Usul Hukuku (7) derslerinden oluşmaktadır.
Kalan 35 soruda; Adli Yargı sınavına girecekler için Borçlar Hukuku Genel+Özel Hükümler (7), Ceza Hukuku Genel+Özel Hükümler (7), CMK (7), Ticaret Hukuku (7), İcra İflas Hukuku (7) gibi derslerden oluşan ayrıca 35 soru bulunuyor.
İdari Yargı sınavına girecekler için Borçlar Hukuku Genel Hükümler (7), Ceza Hukuku Genel Hükümler (7), İktisat (4), Maliye (3), TVS (7), Vergi Usul Hukuku (7) gibi derslerden oluşan ayrıca 35 soru bulunuyor.
Baraj puanı 70’tir: 70 ve üzeri alan adaylar mülakata (sözlü sınav) girmeye hak kazanır.
Hâkimlik ve savcılık giriş sürecinde yer alan yazılı sınav ve sözlü sınav (mülakat) birbirinden hem kapsam hem amaç açısından farklıdır. Yazılı sınav, ÖSYM tarafından uygulanır ve adayların hukuk alanındaki bilgi düzeyini ölçmeyi hedefler. Buna karşılık sözlü sınav, HSK tarafından gerçekleştirilir ve adayın hukuki muhakeme yeteneği, genel kültürü, mesleki duruşu ve etik değerlere uygunluğu değerlendirilir. Yazılı sınav bilgiye dayanırken, sözlü sınav kişisel yeterlilik ve mesleğe uygunluk açısından subjektif nitelik taşır.
Adli yargı hâkimleri, ceza ve hukuk mahkemelerinde görev yaparak, bireyler arasındaki özel hukuk uyuşmazlıklarını ve ceza davalarını karara bağlar. İdari yargı hâkimleri ise devletle birey arasındaki uyuşmazlıkları çözen, Danıştay ve idare–vergi mahkemelerinde görev alan hâkimlerdir. Savcılar ise mahkeme heyetinin parçası olmayıp, suçları araştıran, delilleri toplayan ve kamu adına dava açarak ceza yargılamasını başlatan yargı mensuplarıdır. Adli yargıda hâkim ve savcılar ayrı sınavlarla alınmakla
birlikte eğitim süreçleri benzerdir; her biri farklı yargı alanlarında adaletin sağlanmasında görev yapar.
Adli yargı hâkimleri, bireyler arasındaki özel hukuk uyuşmazlıklarına ve ceza davalarına bakar; sulh, asliye ve ağır ceza mahkemelerinde görev yaparlar. Savcılar ise ceza yargılamasının hazırlık evresinde görev alır; suçları soruşturur, delil toplar ve kamu adına dava açar. Buna karşılık, idari yargı hâkimleri, bireylerle devlet arasında çıkan uyuşmazlıklarda görev yapar; idarenin işlem veya eylemlerine karşı açılan davaları çözümler.
Hâkimlik ve savcılık sınavlarına başvurabilmek için adayın mezun olduğu lisans bölümü önem taşır. Adli yargı hâkimliği ve savcılık için yalnızca hukuk fakültesi mezunları başvuruda bulunabilir. Bu alanlara başka bölüm mezunlarının katılması mümkün değildir.
Buna karşılık, idari hakimlik şartları bakımından durum farklıdır. İdari yargı hâkimliği sınavına sadece hukuk fakültesi mezunları değil, ayrıca siyasal bilgiler, iktisat, işletme, maliye ve idari bilimler fakülteleri mezunları da başvurabilir.
Hâkimlik ve savcılık mesleklerine giriş, yazılı ve sözlü sınavlardan başarıyla geçen adayların, Adalet Bakanlığı tarafından hâkim veya savcı yardımcısı olarak atanmasıyla başlar. Bu süreç, artık doğrudan mesleğe kabul değil, kapsamlı bir eğitim ve uygulama dönemiyle yürütülür. Özellikle savcılık adaylığı süreci, teorik eğitim, adliyelerde uygulamalı staj ve kıdemli savcılar nezaretinde yürütülen görev eğitimlerini içerir. Adaylar bu süreçte soruşturma dosyaları, iddianame düzenleme ve adli kollukla iş birliği gibi savcılığa özgü sorumluluklara hazırlanır.
Yazılı ve sözlü sınavları başarıyla geçen adaylar, hâkim ve savcı yardımcısı unvanıyla göreve başlar. Bu süreçte, Adalet Akademisi bünyesinde alınan teorik eğitimin ardından çeşitli mahkemelerde ve Cumhuriyet başsavcılıklarında uygulamalı staj yapılır. Adaylar, görevlerine hazırlık amacıyla farklı yargı kollarında görev gözlemleri ve uygulamalı dosya çalışmaları yürütür. Staj süresi boyunca performansları, mesleki yeterlilikleri ve disiplin durumları yakından izlenir. Sürecin sonunda yapılan yeterlilik sınavında
başarılı olanlar, Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından değerlendirildikten sonra hâkim ve savcı ataması gerçekleştirilir.
Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK), adayların mesleğe kabullerinde ve görevde ilerlemelerinde hem objektif hem de niteliksel ölçütleri esas alır. Adaylık sürecinin sonunda yapılan değerlendirmelerde; yazılı ve sözlü sınav başarıları, staj dönemi performansı, meslek etiğine uyum, disiplin durumu, genel davranış ve kişilik özellikleri dikkate alınır. HSK’nın değerlendirme kriterleri arasında adayın hukuki bilgi seviyesi kadar, yargı mensubuna yakışır bir duruşsergileyip sergilemediği de önemlidir.
Adayların hakimlik ve savcılık sınavlarına başvurabilmeleri için 2025 yılında Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı (HMGS)’na girmeleri gerekir. ilk oturum 27 Nisan 2025, ikinci oturum ise 28 Eylül 2025 tarihinde yapılacaktır.
HMGS ve yardımcılık sınavları, genel kültür–genel yetenek ile hukuk alan bilgisi bölümlerinden oluşur. Bu nedenle adayların her iki alanda da istikrarlı, planlı ve dengeli bir çalışma yürütmeleri başarı şansını artıracaktır.
Ayrıca, sınav ücretlerinin yatırılması konusunda son günlere kalmamak önemlidir. Banka sistemlerinde yaşanabilecek teknik aksaklıklar veya yoğunluklar, başvuru sürecini riske atabilir. Bu tür sorunları yaşamamak adına işlemleri erkenden tamamlamak faydalı olur.
Hakim ve savcı yardımcılığı sürecinde başarılı olan adaylar için en önemli adım, Türkiye Adalet Akademisi'nde başlayacak olan eğitim ve staj dönemine iyi hazırlanmaktır. Bu süreçte, UYAP gibi dijital sistemlere hâkim olmak, mevzuat bilgilerini güncel tutmak ve karar yazımı gibi uygulamalı beceriler geliştirmek oldukça faydalıdır. Akademide gösterilecek disiplin, etik kurallara bağlılık ve sorumluluk bilinci hem mesleki gelişimi destekler hem de ileride karşılaşılabilecek sorunların önüne geçer. Ayrıca, tecrübeli hâkim ve savcılarla iletişimde olmak ve onların deneyimlerinden faydalanmak adaylara önemli bir perspektif kazandırır.