HTS Kayıtları Nedir?

HTS kaydı kişilerin arama ve kısa mesajlarına ilişkin arama süreleri, arama tarihleri, kısa mesaj gönderim ve alım tarihleri ve iletişimin kurulduğu taraflara ait baz istasyonu verilerinin bulunduğu bir rapordur. Bu yazımızda HTS kaydının ne olduğuna, içeriğinin kapsamına, saklanma sürelerine, kimler tarafından alınabileceğine ve delil niteliğine dair en güncel verilerle sizleri bilgilendireceğiz.

HTS Kayıtları Ne Demek?

HTS kaydı İngilizce’den Historical Traffic Search ibaresinin baş harflerinin kullanılarak kısaltılmasıyla elde edilmiş ve günümüzde bu kısaltma bir terim olarak yerini almış bulunmaktadır. Bir şahsa ait GSM hattı veya sabit hat üzerinden yapılan iletişim faaliyetlerine ait trafik bilgilerini bulunduran kayıtlardır. Bu kayıtlar; arayanın, arananın telefon numaralarını, görüşmelerin gerçekleştiği tarih ve saatleri, görüşme sürelerini ve kurulan iletişim esnasında sinyal alınan baz istasyonlarına ilişkin bilgileri ihtiva etmektedir.

HTS Kayıtlarında Ne Çıkar?

HTS kayıtları görüşme veya kısa mesajların içeriğine ilişkin herhangi bir bilgi barındırmamaktadır. Kayıtların içeriği; arayan ve aranan telefon numaraları, görüşmenin yapıldığı tarih ve saat, hattın hangi operatöre ait olduğu, görüşmenin süresi, cevaplanan cevapsız kalan veya meşgulde kalan aramaların verileri, SMS gönderim ve alım bilgileri bu kayıtlarda erişebileceğimiz bilgilerdir. Bu bakımdan HTS verileri, sadece kurulmuş iletişimin varlığını ve kapsamını ortaya koyan teknik veriler topluluğudur. İletişim trafik verileri görüşme zamanı ve süresinin tespitine imkan sağlayarak maddi gerçeğin ortaya çıkarılma sürecinde önemli bir rol oynar. Türkiye’de GSM ve sabit hat aboneliklerine ilişkin bu tarz kayıtlar, yetkili mercilerin talebi üzerine BTK ( Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu) aracılığıyla elde edilebilmektedir.

HTS Kayıtları Ne Kadar Süre Saklanır, Ne Zaman Silinir?

Bahse konu kayıtların saklanma süresi ve muhafaza edilmesine ilişkin esaslar 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun 51. Maddesi uyarınca iletişim trafiği verilerinin, haberleşmenin gerçekleştiği tarihten itibaren bir seneden az ve iki seneden fazla olmamak üzere saklanması öngörülmüştür. HTS kayıtlarının saklanma süresinin beş yıl olduğuna dair yaygın görüşün ise mevzuata dayalı bir karşılığı olduğunu söylemek pek mümkün değildir. Elektronik haberleşme hizmeti sunan kuruluşlar, HTS verilerini mevzuatta öngörülmüş sürelerde muhafaza etmekle yükümlüdür. Bu süreler telefon görüşmeleri ve kısa mesajlara ait trafik verileri için en az iki sene iken IP kayıtları için en az bir senedir. Kanunen bu kuruluşların öngörülen bu süreler altında bir veri saklama politikası izlemesi mümkün olmayacaktır. Verilerin silinmesi de bu doğrultuda ilerler. Abonelerin operatörlerden veya BTK’den verilerine ait kayıtları istemeleri tam anlamıyla HTS kayıtlarının kişiye verilmesiyle sonuçlanmaz. Bu süreçler şahsın yönetimiyle değil, bireysel taleplerden bağımsız olarak tamamen kanuni düzenlemeler çerçevesinde ilerlemektedir. Verilerin belirli bir süreyle korunuyor olması adli ve idari makamların ihtiyaç duyduğu durumlarda erişebilmesini sağlarken diğer yandan yasal sürenin sonunda imha edilmesi ise kişisel verilerin korunmasına ilişkin güvencelerin sağlanmasına hizmet etmektedir.

HTS Kayıtları Kimler Tarafından İstenebilir?

HTS (Historical Traffic Search) kayıtları, kişilerin elektronik haberleşme faaliyetlerine ilişkin trafik verilerini içeren ve yargılama ile soruşturma esnasında delil niteliği taşıyabilen kayıtlardandır. Söz konusu veriler kişisel verilerin korunması ve özel hayatın gizliliği ilkeleri kapsamında yasal ve anayasal güvencelere tabi tutulmuştur. Türk hukukunda HTS kayıtlarının temini hususundaki yetki, kural olarak adli makamlara tanınmıştır. Bu kapsamda Cumhuriyet savcıları ve mahkemeler, ceza kovuşturmaları ve soruşturmalarında maddi gerçeğin ortaya çıkmasına yönelik delil bulmak amacı ile ilgili telekomünikasyon operatörlerinden HTS kayıtlarının sunulmasını talep edebilmektedir. Bunların yanı sıra kolluk kuvvetleri olan emniyet güçleri ve jandarma birimleri de ancak yetkili adli makamların kararı yahut talimatı doğrultusunda bu kayıtlar ile ilgili işlemleri yürütebilmektedir. Hukuki uyuşmazlıkların bulunduğu noktalarda tarafların vekilleri, gereken durumlarda mahkemeden HTS kayıtlarını talep edebilirler. HTS kayıtlarının dosyaya kazandırılması yine ilgili mahkemenin kararıyla mümkündür.

HTS Kayıtları Mahkemede Delil Olarak kullanılır mı?

HTS kayıtları, ceza muhakemesinde sıkça başvurulan delillerden olmasıyla birlikte, bu kayıtların tek başına değerlendirilmesi hukuken yeterli delil olarak kabul edilmemektedir. Bahse konu olan kayıtların ispat gücü; elde edilme yönteminin hukuka uygunluğu, teknik güvenilirliği ve dosyada bulunan diğer delillerle beraber değerlendirilmesi sonucunda ortaya çıkmaktadır. HTS kayıtlarının kullanılması özel hayatın korunması ve haberleşmenin gizliliği bakımından da dikkatle ele alınmalıdır. Her somut olayın kendine özgü özellikler taşıması nedeniyle, bu kayıtların hangi amaçla kullanıldığı ve neyi ispat etmeye elverişli olduğu titizlikle analiz edilmelidir. Bu değerlendirme yapılırken yargı bağımsızlığı ve adil yargılanma hakkının gözetilmesi temel bir gereklilik olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle HTS kayıtları deliller arasında yerini alırken, kullanımının belirli sınırlar ve şartlar çerçevesinde gerçekleştirilmesi zorunludur. HTS kayıtları çoğunlukla belirli kişi, yer veya olaylar arasında bir bağlantı kurulmasına ilişkin yardımcı delil olarak kullanılmaktadır. Örneğin bir kişinin kullandığı telefonun baz istasyonu verilerinin suç mahalli ile örtüşmesi, kişi ile olay arasında bir illiyet bağı bulunduğuna dair işaret olabilir. Ancak böyle bir delilin tek başına yeterli olamayacağı açıktır. HTS kayıtlarının ispat gücünün artması için tanı beyanları, kamera görüntüleri, ses kayıtları vb. maddi deliller gibi destekleyici unsurlar ile birlikte değerlendirilmesi gerekir. HTS kayıtlarının varlığı tek başına olayı aydınlatmaya yönelik sınırlı bir bilgi değeri taşımaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular:

HTS kayıtları mesaj içeriğini gösterir mi?

HTS kayıtları iletişim trafiğine ilişkin teknik verilerle sınırlıdır. Örnek vermek gerekirse hangi alınan sinyallerin hangi baz istasyonlarına ait olduğu, mesajların gönderilme ve alınma tarihleri, kısa mesaj alan ve gönderen kişiler, arayan ve aranan numaralar ve aramaların süresi gibi teknik verilerden oluşmaktadır. Kısa mesajların içeriğine, aramalardaki ses kayıtlarına ve çeşitli mobil aplikasyonlardan kurulan iletişimlere ait teknik verilere HTS kayıtları ile ulaşmak mümkün değildir.

Kişi kendi HTS kaydını alabilir mi?

Bireylerin kendi adına kayıtlı telefon hatlarına ait kullanım ve fatura bilgilerini anlaşmalı telekomünikasyon işletmecilerinden talep edebilmesi mümkündür. Fakat operatörler tarafından tutulan dökümler ile ceza muhakemesi süreçlerinde dosyalarda adli nitelikteki HTS (Historical Traffic Search) kayıtları hukuki nitelik yönünden aynı değillerdir. Operatörler, kişisel verilerin korunması, üçüncü kişilerin haberleşme gizliliği ve ilgili mevzuatta belirlenmiş sınırlamalar doğrultusunda abonelere verilen bilgilerin kapsamını sınırlandırabilmektedir. Kişisel verilere erişim hakkı mutlak ve sınırsız bir yetki değildir. Operatörlerin paylaşmış olduğu verilerin müşteri hizmetleri, yetkili satış kanalları veya ilgili çevrimiçi işlem platformları aracılığıyla ulaştırılabilir. Bu noktada en önemli hususlardan biri hattın fiili kullanıcısı olmak ile abonelik sahibi olmak arasındaki farktır. Haberleşme hizmetine ilişkin sözleşme abonelik sahibi ile kurulduğundan, erişim ve talep hakları da kural olarak abonelik sahibi tarafından kullanılır. Dolayısıyla bir hattın aile bireyleri, çalışanlar veya işletme tarafından kullanılıyor olması tek başına operatörden detaylı kullanım bilgisi talep etmeye yetemeyebilir.

HTS kayıtları ceza muhakemesi bakımından soruşturma veya kovuşturma dosyası kapsamında yetkili adli makamlar tarafından elde edilebilmektedir. Soruşturma esnasında Cumhuriyet savcısı kanuni şartların bulunması halinde HTS kayıtlarının temin edilmesini talep edebilir. Soruşturma esnasında ise bu yetki ilgili mahkemeye aittir. Dosyada bulunan HTS kayıtlarına ulaşmak için müdafinin haklarını kullanması çokça önem arz eder. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 153. Maddesi uyarınca müdafi, kanunda öngörülen sınırlar çerçevesinde soruşturma dosyasını inceleme hakkına sahiptir. Bu nedenle ceza dosyası kapsamında bulunan HTS kayıtlarına ulaşmanın en uygun yolu müdafinin dosyayı inceleme hakkını kullanmasıdır.

HTS kayıtlarında WhatsApp görüşmeleri çıkar mı?

HTS kayıtları kişinin erişim sağladığı baz istasyonu verilerini, aramalara ve kısa mesajlara ilişkin tarih, saat ve süreler gibi dar kapsamlı verilere erişmemizi sağlar. İnternet tabanlı aplikasyonlar üzerinden gerçekleştirilmiş konuşmalara ait teknik veriler bu kayıtların kapsama alanı dışında kaldığından WhatsApp ve Telegram gibi iletişim ağlarına ait verileri barındırmaz.

Yazan: Ecenur Baysal