İstanbul Barosu'na kayıtlı olan Avukat Mehmet Genç, mezun olduğu tarihten bu yana avukatlık mesleğini aralıksız olarak sürdürmektedir. İstanbul Barosu bünyesinde kurduğu avukatlık bürosuyla Ceza Hukuku, Miras Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Bilişim Hukuku başta olmak üzere birçok hukuk alanında avukatlık faaliyeti göstermektedir.
Devamını Oku
Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde disiplin uygulanması ve bunun sürdürülmesi amacıyla uygulanan askeri disiplin cezası, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu kapsamında düzenlenmektedir. Bu Kanun'da askeri personel hakkında uygulanabilecek disiplin cezaları ağırlık derecelerine ve personelin statüsüne göre sınıflandırılmıştır. Disiplin yaptırımları; uyarma, kınama, hizmete kısmi süreli devam, aylıktan kesme, hizmetten alıkoyma, oda hapsi ve Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası gibi farklı kademelerden oluşmaktadır.
Uyarma cezası, personele görevinin icrasında veya davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.
Hizmete kısmi süreli devam cezası, personelin mesai sonrasında veya tatil günlerinde resmi vazifesini ifa etmek üzere görev yerinde kalmasını ifade eder.
Oda hapsi yaptırımı ise, barış zamanında yalnızca seferberlik ve savaş halindeki belirli durumlar ile disiplini bozucu niteliği yüksek sınırlı fiiller için ve sadece erbaş/erler ile sınırlı olarak uygulanabilmektedir. Barış zamanında subay ve astsubaylar hakkında hürriyeti bağlayıcı nitelikte oda hapsi cezası verilmesi hukuken mümkün değildir.
6413 sayılı Kanun uyarınca her disiplin cezası, idari makamların hiyerarşik yetki dağılımına göre tesis edilir. Disiplin amiri karar yetkisi, personelin en yakın üstünden başlayarak kanunda tanımlanan makamlara bırakılmıştır. Disiplin amirleri uyarma, kınama, hizmete kısmi süreli devam ve aylıktan kesme gibi cezaları doğrudan verme yetkisine sahipken; Silahlı Kuvvetlerden ayırma gibi en ağır yaptırımlar yüksek disiplin kurulları tarafından karara bağlanır.
Disiplin amirleri veya disiplin kurulları tarafından verilen cezalara karşı, cezanın tebliğ edilmesini takip eden günden itibaren beş gün içinde, cezayı veren amirin bir üst amirine veya üst disiplin kuruluna şikayet yoluyla itiraz edilebilir.
Bu sürelerin geçirilmesi halinde askeri disiplin cezası kesinleşmektedir.
Disiplin cezasına ilişkin kararlarda fiilin hangi somut delillere dayandığı, hangi hukuki normun ihlal edildiği açıkça gösterilmelidir. İdari işlemlere karşı başvuru yolları ve itiraz süresi kararın ilgili personele yazılı olarak tebliğ edilmesiyle başlar.
İdari itiraz yollarının tamamlanmasının ardından ya da kanunen doğrudan dava açma hakkının doğduğu hallerde, disiplin cezalarının hukuka uygunluğu mahkemeler tarafından denetlenir.
Askeri disiplin cezalarına karşı açılacak iptal davaları, İdari Yargılama Usulü Kanunu'na (İYUK) göre açılır. Haklarında disiplin cezası kesinleşen askeri personel, cezanın kesinleştiği tarihten itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir. Dava, personelin görev yaptığı yerdeki yetkili idare mahkemesinde açılmak zorundadır.
İptal davası açılması, dava konusu disiplin cezasının uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Cezanın uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, İYUK m. 27/2 uyarınca yürütmeyi durdurma kararı mahkemeden talep edilebilir.
Disiplin suçuna konu fiilin işlenip işlenmediği somut delillerle kanıtlanmalıdır. Şüpheye dayalı olarak ceza uygulanamaz. Soruşturmacı veya disiplin amiri; olay anına ilişkin kamera görüntülerini, telsiz kayıtlarını, nöbet defterlerini, varsa görgü tanıklarının ifadelerini ve benzeri delilleri eksiksiz şekilde dosyaya eklemekle yükümlüdür.
Disiplin yaptırımlarında; ölçülülük ilkesi gereğince, işlenen fiilin ağırlığı ile verilen cezanın ağırlığı arasında denge bulunmalıdır.
Aynı zamanda benzer fiilleri işleyen farklı personele haklı bir gerekçe olmaksızın farklı cezaların verilmesi de eşitlik ilkesinin ihlali anlamına gelmektedir.
Askeri disiplin cezaları kural olarak genel adli sicil kaydına işlenmez; however personelin askeri özlük dosyasında ve idari arşiv sistemlerinde saklanır. Bu durum, personelin gelecekteki mesleki hayatı üzerinde etkili olabilir.
Disiplin cezaları, idarenin iç kayıtlarında ve arşivlerinde muhafaza edilir. Bundan dolayı kamu kurumlarında veya kritik askeri görevlerde yapılacak güvenlik soruşturması etkisi bağlamında olumsuz birer veri olarak karşımıza çıkabilir. Alınan disiplin cezalarının sıklığı ve niteliği, kurum içi güvenlik tahkikatlarında istihbarat notu olarak değerlendirilebilir ve personelin sadakat ve güvenilirlik vasfını zedeleyici unsur olarak görülebilir.
Askeri personelin rütbe terfileri, kademe ilerlemeleri ve yurt dışı görevlendirmeleri disiplin puanlarına ve sicil amirlerinin değerlendirmelerine bağlıdır. Kesinleşen disiplin cezaları, personelin sicil notunun düşmesine neden olur ve terfi dönemlerinde akranlarının gerisinde kalmasına yol açar.
Ayrıca 6413 sayılı Kanun uyarınca, belirli bir zaman dilimi içerisinde amirlerden veya disiplin kurullarından çok sayıda ceza alarak disiplin puanını tüketen personelin Silahlı Kuvvetlerden ilişiği kesilmektedir.
İdari yargıda soruşturmanın usulüne uygun açılmaması, zamanaşımı sürelerine uyulmaması veya personele savunmasını hazırlaması için yasal sürenin verilmemesi gibi durumlarda usul hatası vurgusu ön plana çıkarılmalıdır. Bununla birlikte, varsa, fiilin niteliği ile uygulanan ceza arasındaki orantısızlık somut verilerle ortaya konulmalıdır.