Tensip zaptı, davanın açılmasından sonra ilk duruşmadan önce yapılması gereken işlemlerin, duruşma gününün belirlendiği tutanaktır. İlk duruşmaya kadar yapılması gereken ön hazırlıktır. Davanın açıldığı yerde bulunan hakim tarafından hazırlanır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda tensip tutanağına ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır.
Mahkeme tarafından hazırlanan tensip zaptında tarafların her türlü delilini bildirmeleri talep edilir, varsa tarafların yükümlülükleri bildirilir, cevap süreleri hakkında bilgi verilir. Tensip zaptı ile mahkeme tarafından uyuşmazlığın çözümü için gerekli yerlere yazı yazılmasına karar verilerek yargılamanın hızlandırılması da mümkündür.
Hukuk davalarına örnek olarak boşanma davası, iş davası, tazminat davası, nafaka davası, tapu iptali ve tescili davası, tüketici davası, miras davası, alacak davası verilebilir.
İddianamenin kabulünden sonra ilk duruşmaya kadar tamamlanması gereken bazı işlemler tensip zaptı ile yazılı hale getirilir. Hazırlanan tensip zaptı ile ilgililere duruşma günü bildirilir. Araştırılması gereken hususlarda gerekli işlemlerin yapılmasına karar verilir.
Hukuk davalarında tensip zaptının hazırlanma süresi ceza davalarına oranla daha kısa sürmektedir. Ceza davalarında tensip zaptının hazırlanma süresi 15-20 günü bulabilmektedir.
“Tensip zaptı hazırlandı” ibaresi davanın açıldığı mahkeme tarafından dosyanın ön hazırlık işlemlerine karar verildiği ve duruşma gününün belirlendiği anlamına gelmektedir. Ancak hazır durumlarda tensip zaptında duruşma günü belirlenmemiş de olabilir. Bu hazırlık işlemlerinin sürdüğü anlamına gelir. Böyle bir durumdan henüz duruşma yapılması için yeterli hazırlık yapılmadığı anlaşılmaktadır.
Tensip zaptı hazırlandıktan sonra yaklaşık olarak 1 ay içinde PTT aracılığı ile tebliğ edilmektedir.
Tensip zaptının hazırlanırken genellikle ile duruşma günü belirlenmiş olur. Bu belirlenen gün taraflara bildirilmek üzere tebliğe çıkarılır.Duruşma günü, mahkemelerin yoğunluğuna bağlı olarak değişkenlik gösterebilmektedir. Bu sebeple bazı durumlarda duruşma tensip zaptının hazırlanmasından aylar sonrasında bile gerçekleşebilmektedir.
Aşağıdaki örnek, ceza davalarında düzenlenen bir tensip zaptında genellikle yer alan kararları göstermektedir:
Hukuk davalarında ön inceleme öncesinde veya dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra düzenlenen tensip zaptında genellikle şu kararlar yer alır:
Tensip zaptı, davanın taraflarına ve vekillerine tebliğ edilir. Ayrıca taraflar, e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı'na giriş yaparak "Dava Dosyası Sorgulama" bölümünden dosyaya ait evrakı ve tensip zaptını görüntüleyebilir. Avukatlar ise UYAP Avukat Portalı aracılığıyla tensip zaptına anında erişebilir. Tensip zaptı tebliğ edildikten sonra içindeki kesin sürelerin kaçırılmaması için belgenin dikkatle incelenmesi gerekir.
Tensip zaptı, yargılamanın yürütülmesine ilişkin bir ara karar niteliğindedir. Ara kararlara karşı kural olarak ayrıca kanun yoluna başvurulamaz; bu kararlar ancak hükümle birlikte istinaf veya temyiz incelemesine konu olabilir. Bununla birlikte taraflar, tensip zaptındaki eksik veya hatalı gördükleri hususlar için mahkemeye dilekçe vererek düzeltme, ek süre veya ek delil toplanması talebinde bulunabilir. Mahkeme gerekli görürse ara kararını değiştirebilir.
Hukuk davalarında tensip zaptında verilen bazı süreler "kesin süre" olarak belirlenir. Kesin süre içinde yapılması gereken işlemin yapılmaması, o işlemi yapma hakkının kaybedilmesi sonucunu doğurur. Örneğin gider avansının kesin süre içinde yatırılmaması hâlinde tanıklar dinlenmeyebilir veya bilirkişi incelemesi yapılmayabilir. Bu nedenle tensip zaptındaki süreler mutlaka takvime işlenmeli ve gerekli işlemler süresinde yapılmalıdır.
Mahkemenin dava dosyasını ön incelemeden geçirdiği ve yargılamanın nasıl yürütüleceğine ilişkin ilk kararlarını verdiği anlamına gelir. Bu aşamadan sonra tebligatlar yapılır ve duruşma günü belirlenir.
Hukuk davalarında önce dilekçeler aşamasının tamamlanması gerektiğinden, tensip zaptında ilk duruşma tarihi bazen verilmez. Dilekçeler aşaması bittikten sonra mahkeme ön inceleme duruşması için gün belirler ve taraflara tebliğ eder.
Tensip zaptının usulüne uygun tebliğ edilmemesi, taraflara verilen sürelerin işlemeye başlamamasına yol açar. Tebligat yapılmadan taraf aleyhine sonuç doğurulamaz.
İstanbul Barosu'na kayıtlı olan Avukat Mehmet Genç, mezun olduğu tarihten bu yana avukatlık mesleğini aralıksız olarak sürdürmektedir. İstanbul Barosu bünyesinde kurduğu avukatlık bürosuyla Ceza Hukuku, Miras Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Bilişim Hukuku başta olmak üzere birçok hukuk alanında avukatlık faaliyeti göstermektedir.
Avukat Mehmet Genç Hakkında